Home Maatschappij Verloren warmte, verloren geld

Chris Stevens

Verloren warmte, verloren geld

Zowel in de industrie als in de huishoudens komen grote hoeveelheden energie en warmte vrij waar niks mee gedaan wordt. Zonde, want met de juiste technologieën kan een groot deel toch gerecupereerd worden. “Het potentieel is gigantisch.”

Alleen al in het Antwerpse havengebied gaat naar schatting jaarlijks 480 megawatt aan warmte verloren bij industriële processen. Dat is genoeg energie om de volledige stad Antwerpen gedurende een jaar te verwarmen. Toch zonde zo’n verspilling, vond ook professor Chris Stevens van de Universiteit Gent.

Chemische warmtepomp

De ingenieur ontwikkelde daarom een soort ‘chemische warmtepomp’ om die energie te recupereren. “Het werkingsprincipe is gebaseerd op de werking van levende cellen. We proberen warmte vast te houden in een fosforzuurstofbinding en ze op te slaan. Door die binding later te hydroliseren (in contact te brengen met water, nvdr.) kunnen we ongeveer de helft van de warmte opnieuw bovenhalen.” Het systeem, waarvan nu een pilootproject draait, werkt met restwarmte van 90 tot 150 graden Celsius. Voor de industrie is die nutteloos en dus wordt ze geloosd. “Met ons systeem kunnen we die warmte terug oppompen tot ruim 200 graden, zodat ze opnieuw bruikbaar wordt”, zegt de professor. “Het poten-tieel is gigantisch: in heel Europa gaat er op deze manier 60 gigawatt aan energie verloren. Dat zijn ongeveer dertig middelgrote kerncentrales.” De pomp van professor Stevens heeft niet meteen residentiële toepassingen, daarvoor zijn de temperaturen in huis te laag en de gebruikte chemicaliën te gevaarlijk. In de industrie zijn de applicaties echter legio en het mooie is: daar zijn nog veel meer processen waarbij warmte verloren gaat. “Denk aan alle bedrijven die droogprocessen moeten gebruiken. In de voedingsindustrie bijvoorbeeld, of bij het drogen van lakken. Ook in de rookgassen uit schoorstenen zit nog heel veel warmte die zou aangewend kunnen worden.”

In heel Europa gaat 60 gigawatt aan warmte verloren in de industrie

Chris Stevens

Verschillende technieken

Maar niet alleen op fabrieksterreinen gaat veel bruikbare warmte verloren, ook in huizen en kantoren is dat zo. Gelukkig bestaan er ook daar al verschillende technieken om die gratis energie toch te gebruiken. De warmtepomp bijvoorbeeld, waarmee je water kan verwarmen met energie die in de grond of in het grondwater zit. Dat water kan je dan gebruiken voor bijvoorbeeld de vloerverwarming. De warmtepomp verbruikt zelf ook wel stroom, maar toch kunnen hier belangrijke besparingen mee gerealiseerd worden. Stadsverwarming is dan weer een collectief verwarmingssysteem waarop meer dan één huis wordt aangesloten. De restwarmte van bijvoorbeeld grote industriële sites of verbrandingsovens wordt daarbij gebruikt om huizen te verwarmen. Omdat er flink wat graafwerk bij komt kijken, ligt het grootste potentieel bij deze techniek vooral in nieuw te ontwikkelen stadswijken.

In de stad Leuven loopt dan weer een project waarbij warmte wordt gerecupereerd uit het afvalwater uit de riolen. Zo’n 93 appartementen zullen op die manier van verwarming en sanitair warm water voorzien worden. Het rioolwater dat voor het appartementsblok stroomt, wordt opgevangen in een collector en daarna door een warmtewisselaar gejaagd. De onttrokken warmte voedt vervolgens een warmtepomp waarmee zowel het water uit de centrale verwarming, als uit de waterleiding tot de gewenste temperaturen wordt opgewarmd.

Nog een andere interessante technologie is de WKK ofwel warmtekrachtkoppeling, een installatie die tegelijk warmte en stroom opwekt en dat tot 36 procent efficiënter doet dan wanneer die apart worden aangemaakt. “Het komt er op neer dat de warmte die vrijkomt bij de productie van elektriciteit een nuttige toepassing krijgt”, zegt Véronique Vens van het Vlaams Energieagentschap. “De elektriciteitsproductie zelf kan op heel wat manieren gebeuren, met gas- en/of stoomturbines of inwendige verbrandingsmotoren. Er wordt ook continu aan alternatieven gewerkt, zoals bijvoorbeeld de stirlingmotor.”

Voordelen micro-WKK

Het vervangen van een cv-ketel door een micro-WKK zal de stookkosten in eerste instantie wel verhogen, maar daarna worden de voordelen duidelijk. Vens: “Er wordt meer brandstof gebruikt, maar anderzijds wordt veel minder stroom van het net gehaald, waardoor de elektriciteitsrekening bijzonder laag wordt.” Een kleine WKK voor residentieel gebruik van ongeveer 1 kWe is voorlopig wel nog vrij duur, omdat ze nog maar heel recent op de markt zijn. Je moet rekenen op 10.000 à 15.000 euro. Vens: “Voor installaties van 5 kWe, voor de collectieve woonprojecten, neemt de relatieve prijs wel al snel af. Dan spreek je vanaf 25.000 à 30.000 euro.” Het hergebruik van warmte vergt dus wel een initiële investering, maar een terugverdieneffect is er ook. Door de slinkende voorraden aan fossiele brandstoffen en de bezorgdheid over het milieu zal ook deze aanpak in de toekomst ongetwijfeld steeds belangrijker worden.

MEER

‘Een no deal-brexit is een horrorscenario’

Geert BourgeoisOp 29 maart is het zover, dan verlaat het Verenigd Koninkrijk de EU en is de brexit een feit. Waar staan we nu? Wat moeten onze bedrijven doen? En hoe is het zo ver kunnen komen? Ook voor Vlaams minister-president Geert Bourgeois zijn er nog veel zaken onzeker en onduidelijk. We zitten in ‘uncharted territory’, dat is ongeveer het enige wat vaststaat.

AI brengt de mens in een nieuwe positie

AI Artificiële intelligentie (AI) speelt een belangrijke rol, en helpt complexe situaties te analyseren en brengt reële oplossingen.

Bedrijfscultuur als motor van strategie

Bedrijfscultuur Het belang van de bedrijfscultuur in een organisatie neemt steeds meer toe. Dat heeft in grote mate te maken met het belang van de medewerkers. Zij vormen het human capital van een onderneming die eens te meer haar talenten aan zich wil binden tijdens de krapte op de arbeidsmarkt.

Leder niet langer van de koe

circulaire economieAan de Katholieke Hogeschool Limburg is een methode ontwikkeld om van appelen- en perenafval materiaal te maken voor handtassen, zo schrijft de krant De Standaard. Een mooie evolutie, maar in België en elders zijn er nog wel meer onderzoekers en ondernemers bezig om inventieve materialen te ontwikkelen die koeienleder kunnen vervangen.

Hoe IoT onze wereld transformeert

Internet of things Met het tempo waarin technologie evolueert, beeld je eens in waar we over pakweg 20 jaar staan. Steeds meer toestellen en bijbehorende applicaties volgen elkaar razendsnel op. We komen steeds dichter bij een ideale wereld, eentje waar bijna geen tekorten meer zullen gelden.

Filip Peeters: ‘Er is maar een ding dat telt...

Dat de Belgische film boomt, is algemeen geweten en daar mogen we zeker fier op zijn. Volgens Filip Peeters zijn het de tax shelter en de professionalisering van de sector die de Belgische film populair maakten. Zo wil hij ook zichzelf nu opnieuw uitvinden.