Home Maatschappij Verloren warmte, verloren geld

Chris Stevens

Verloren warmte, verloren geld

Zowel in de industrie als in de huishoudens komen grote hoeveelheden energie en warmte vrij waar niks mee gedaan wordt. Zonde, want met de juiste technologieën kan een groot deel toch gerecupereerd worden. “Het potentieel is gigantisch.”

Alleen al in het Antwerpse havengebied gaat naar schatting jaarlijks 480 megawatt aan warmte verloren bij industriële processen. Dat is genoeg energie om de volledige stad Antwerpen gedurende een jaar te verwarmen. Toch zonde zo’n verspilling, vond ook professor Chris Stevens van de Universiteit Gent.

Chemische warmtepomp

De ingenieur ontwikkelde daarom een soort ‘chemische warmtepomp’ om die energie te recupereren. “Het werkingsprincipe is gebaseerd op de werking van levende cellen. We proberen warmte vast te houden in een fosforzuurstofbinding en ze op te slaan. Door die binding later te hydroliseren (in contact te brengen met water, nvdr.) kunnen we ongeveer de helft van de warmte opnieuw bovenhalen.” Het systeem, waarvan nu een pilootproject draait, werkt met restwarmte van 90 tot 150 graden Celsius. Voor de industrie is die nutteloos en dus wordt ze geloosd. “Met ons systeem kunnen we die warmte terug oppompen tot ruim 200 graden, zodat ze opnieuw bruikbaar wordt”, zegt de professor. “Het poten-tieel is gigantisch: in heel Europa gaat er op deze manier 60 gigawatt aan energie verloren. Dat zijn ongeveer dertig middelgrote kerncentrales.” De pomp van professor Stevens heeft niet meteen residentiële toepassingen, daarvoor zijn de temperaturen in huis te laag en de gebruikte chemicaliën te gevaarlijk. In de industrie zijn de applicaties echter legio en het mooie is: daar zijn nog veel meer processen waarbij warmte verloren gaat. “Denk aan alle bedrijven die droogprocessen moeten gebruiken. In de voedingsindustrie bijvoorbeeld, of bij het drogen van lakken. Ook in de rookgassen uit schoorstenen zit nog heel veel warmte die zou aangewend kunnen worden.”

In heel Europa gaat 60 gigawatt aan warmte verloren in de industrie

Chris Stevens

Verschillende technieken

Maar niet alleen op fabrieksterreinen gaat veel bruikbare warmte verloren, ook in huizen en kantoren is dat zo. Gelukkig bestaan er ook daar al verschillende technieken om die gratis energie toch te gebruiken. De warmtepomp bijvoorbeeld, waarmee je water kan verwarmen met energie die in de grond of in het grondwater zit. Dat water kan je dan gebruiken voor bijvoorbeeld de vloerverwarming. De warmtepomp verbruikt zelf ook wel stroom, maar toch kunnen hier belangrijke besparingen mee gerealiseerd worden. Stadsverwarming is dan weer een collectief verwarmingssysteem waarop meer dan één huis wordt aangesloten. De restwarmte van bijvoorbeeld grote industriële sites of verbrandingsovens wordt daarbij gebruikt om huizen te verwarmen. Omdat er flink wat graafwerk bij komt kijken, ligt het grootste potentieel bij deze techniek vooral in nieuw te ontwikkelen stadswijken.

In de stad Leuven loopt dan weer een project waarbij warmte wordt gerecupereerd uit het afvalwater uit de riolen. Zo’n 93 appartementen zullen op die manier van verwarming en sanitair warm water voorzien worden. Het rioolwater dat voor het appartementsblok stroomt, wordt opgevangen in een collector en daarna door een warmtewisselaar gejaagd. De onttrokken warmte voedt vervolgens een warmtepomp waarmee zowel het water uit de centrale verwarming, als uit de waterleiding tot de gewenste temperaturen wordt opgewarmd.

Nog een andere interessante technologie is de WKK ofwel warmtekrachtkoppeling, een installatie die tegelijk warmte en stroom opwekt en dat tot 36 procent efficiënter doet dan wanneer die apart worden aangemaakt. “Het komt er op neer dat de warmte die vrijkomt bij de productie van elektriciteit een nuttige toepassing krijgt”, zegt Véronique Vens van het Vlaams Energieagentschap. “De elektriciteitsproductie zelf kan op heel wat manieren gebeuren, met gas- en/of stoomturbines of inwendige verbrandingsmotoren. Er wordt ook continu aan alternatieven gewerkt, zoals bijvoorbeeld de stirlingmotor.”

Voordelen micro-WKK

Het vervangen van een cv-ketel door een micro-WKK zal de stookkosten in eerste instantie wel verhogen, maar daarna worden de voordelen duidelijk. Vens: “Er wordt meer brandstof gebruikt, maar anderzijds wordt veel minder stroom van het net gehaald, waardoor de elektriciteitsrekening bijzonder laag wordt.” Een kleine WKK voor residentieel gebruik van ongeveer 1 kWe is voorlopig wel nog vrij duur, omdat ze nog maar heel recent op de markt zijn. Je moet rekenen op 10.000 à 15.000 euro. Vens: “Voor installaties van 5 kWe, voor de collectieve woonprojecten, neemt de relatieve prijs wel al snel af. Dan spreek je vanaf 25.000 à 30.000 euro.” Het hergebruik van warmte vergt dus wel een initiële investering, maar een terugverdieneffect is er ook. Door de slinkende voorraden aan fossiele brandstoffen en de bezorgdheid over het milieu zal ook deze aanpak in de toekomst ongetwijfeld steeds belangrijker worden.

MEER

“Helemaal gegaan voor mijn eigen stijl”

RenovatieErika ruilde Knokke in voor het noorden van het land. Ze belandde in Hoogstraten, waar ze een woning huurde. Maar dan wilde ze een huis die aan haar comforteisen voldeed, een echte thuis. En die vond ze. Ze werd niet verliefd op de inrichting, wel op het uitgestrekte landschap achter de woning. Intussen liet ze haar woning door een architect en bouwonderneming Dego bvba helemaal naar eigen smaak renoveren.

Bucketlist voor een warme winter

Warme winterDe temperaturen naderen het vriespunt, de nacht duurt langer dan de dag en iedereen begint koortsachtig voorraden kroketten en ovenhapjes in te slaan: het jaar loopt ten einde. En ik trek naar buiten, want zelfs in de winter valt daar zoveel te beleven.

Voor mij een dubbele detox, graag

Ha, de feestdagen: een periode vol familie, vriendschap, liefde en warmte. In een knusse omgeving vertel je over je hoopvolle toekomstplannen, kijk je terug op de levenslessen die je het voorbije jaar hebt geleerd en… prop je je hoegenaamd helemaal vol. En dat propfestijn? Daar deel je ongetwijfeld wel iets van op je sociale media.

Louis-Philippe Loncke: ‘Op groot microavontuur’

Microavontuur Outdoor activiteiten worden steeds populairder om aan onze drukke stadslevens en hun hoeveelheid schermen te ontsnappen. We reizen daarom steeds meer, waarbij we meerdere keren per jaar trips doen. En voor dit soort uitstapjes hoef je vaak niet eens ver te gaan. Je kunt ze ook dicht bij huis doen, midden in je werkweek. Dit heet een microavontuur.

Winkel hier

lokaal winkelen Unizo heeft met de Winkelhieractie mensen wakker geschud: het wordt tijd om meer in eigen land te kopen. Lokaal winkelen boost de Belgische economie.

Drie vragen aan… Stroohm

Wat houdt de doorbraak van elektrische auto’s bij bedrijven tegen? Wellicht wordt er nog te veel gekeken naar de brutoprijs, zonder het fiscaal verhaal.