Home Maatschappij Moderne Stad Onze wijk: de energiecentrale van de toekomst

Onze wijk: de energiecentrale van de toekomst

De steden en gemeenten van de toekomst zijn zelfbedruipende energiecentra. Ze springen niet alleen zuiniger om met hun energie, maar kunnen die ook zelf lokaal opwekken, opslaan en verdelen. De eerste stappen daarnaartoe worden vandaag al gezet. 

“Waar de opwekking van energie vandaag nog vooral door grote installaties op een centrale locatie gebeurt, zien we stilaan de omslag naar een gedecentraliseerde energieproductie, dicht bij de verbruikers. Denk maar aan de zonnepanelen op onze daken”, vertelt Stijn Verbeke, energiespecialist bij onderzoeksinstituut EnergyVille/VITO. “Zo switchen we ook van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energiebronnen. Noodzakelijk om de klimaatdoelstellingen van 2050 te halen.”

Positive Energy Districts

Ook Europa meent dat de energietoekomst op lokaal vlak ligt. Het wil tegen 2025 honderd ‘Positive Energy Districts’ creëren – wijken die klimaatneutraal en zelfvoorzienend zijn op het vlak van energie. “Naast energiebesparing, focussen we vandaag dus best al zoveel mogelijk op lokale energieproductie en -distributie”, zegt Verbeke. “De technologie om dat te doen, is er al in grote mate. Om de omslag succesvol te maken, is er vooral nood aan toekomstgerichte planning: welke mogelijkheden zijn er lokaal en waarop zetten we in?”

De energie-productie wordt gedecentraliseerd. Denk maar aan de zonnepanelen op onze daken.
Stijn Verbeke, energiespecialist EnergyVille/VITO

Lokale setting

Zo zien we in Antwerpen, met een grote haven vol restwarmte, warmtenetten opduiken, terwijl er in landelijke gebieden aan de slag wordt gegaan met maai-afval dat via vergisting in energie wordt omgezet. “De lokale setting bepaalt dus de toekomstige energieoplossing”, gaat Verbeke verder. “Een lokaal bestuur kan daarop inspelen bij de inplanning van nieuwe wijken: welke gebouwen worden naast elkaar geplaatst, zodat ze optimaal energie kunnen uitwisselen? Het lokaal opwekken van energie kan ook gestimuleerd worden via extra voorwaarden in de openbare aanbesteding. 

Samen met de burger

Iets wat onlangs gebeurde in het Duitse Freiburg. Daar wordt nu de restwarmte van het rioleringsnetwerk gerecupereerd voor een nieuwe energieneutrale wijk.” Ook in België duiken zo’n energie-voorwaarden op, merkt Jan De Pauw, bestuurder van REScoop, de federatie van burgercoöperaties voor hernieuwbare energie: “De lokale besturen willen de overvloed aan hernieuwbare energie op hun grondgebied maar wat graag oogsten. Liefst samen met de burgers, om zo het energieproject lokaal te verankeren. Vanuit REScoop raden we hen aan om daarvoor een wettelijk kader te scheppen.” Dat gebeurde bijvoorbeeld al in Eeklo: de stad stelde in haar aanbesteding voor windmolens de voorwaarde dat het project minstens voor de helft uit burgerparticipatie moest bestaan. Zo won een van hun leden, burgercoöperatie Ecopower, het pleit. 

Lokale streek-gebonden energie-initiatieven worden de norm.
Jan De Pauw, bestuurder van REScoop

Volledig zelfvoorzienend

De windturbines werden gefinancierd door gezinnen en kmo’s, die de stroom tegen kostprijs aankopen. Volgend jaar produceren ze voldoende lokale windstroom voor alle huishoudens in Eeklo. “Intussen nam de stad ook het initiatief voor zonnepanelen op publieke en private daken, en voor een warmtenet met de restwarmte van de afvalverbrandingsoven. Zo kan Eeklo in 2040 volledig zelfvoorzienend zijn op het vlak van energie.”

Energie-initiatieven

Nu er zowel top-down vanuit Europa, als bottom-up vanuit de gemeente stimulansen voor lokale energie-oplossingen zijn, ziet De Pauw het tij snel keren: “Lokale streekgebonden energie-initiatieven worden de norm. Tijd dat ook de Vlaamse regering op die kar springt. Vandaag geven ze voor hernieuwbare energie nog te vaak carte blanche aan grote energiespelers, waardoor de gemeente en haar burgers geen lokale meerwaarde zien in de vele windmolens. Natuurlijk volgt er dan protest.”

Burgerparticipatie

Ook bij EnergyVille geloven ze dat burgerparticipatie belangrijk is in de overgang naar lokale energie-initiatieven. “Al zijn ook de grote investeerders en energiedistributeurs nodig om wijken zelfvoorzienend te maken en reststroom te recupereren”, nuanceert Verbeke. “En de overheid moet met toekomstgerichte regels en taksen op fossiele brandstof de overgang naar groene energie vergemakkelijken en promoten. Zo leggen we allemaal samen de basis voor de lokale energie-centra van de toekomst.”

MEER

‘Ik blijf hier dan, hé’

Zelfontplooiing Niet iedere jongere die van het middelbaar of zijn eerste rondje hoger onderwijs komt, heeft meteen zin om de arbeidsmarkt te veroveren. Of om wéér achter de schoolbanken te kruipen. Vandaar dat velen kiezen om een (grote) reis te maken. Al dan niet moederziel alleen.

‘Het is niet hoe goed je bent, maar hoe...

Marc SlusznyToen Sir George Mallory zich in 1924 opmaakte om als eerste Brit de hoogste berg van de wereld te beklimmen, vroeg een reporter hem: “Why do you want to climb Mount Everest?” Mallory antwoordde kort en bondig: “Because it’s there.”

‘En plots is er nog maar één maatstaf: je...

De sterren stonden helder voor Pieter-Jan Vandendriessche toen hij aan zijn ondernemerschap begon. Met de bouw van 3D-printers had hij een gat getroffen in...

Feesten in de tuin… waar anders?

Gekleurde lampionnen in de bomen, heerlijk geurende lavendel en worsten die lekker op de barbecue liggen te pruttelen. Er bestaat geen twijfel over: een feest in je eigen tuin is nog altijd het gezelligst. Maar hoe begin je eraan?

Schone lucht gewenst

Wouter SamynHoewel de burger bezorgd is over de luchtvervuiling, blijft de auto volgens een studie van FOD Mobiliteit met 65,5 procent zijn favoriet voor de woon-werkverplaatsingen. Dit terwijl slechts 17,7 procent het openbaar vervoer gebruikt. Maar er is een (r)evolutie in opkomst.

Voor iedereen bestaat er een op maat gemaakte reis

CruiseOp een cruise langs de Noorse fjorden, met een machete tussen de tanden door de Colombiaanse jungle of in lotushouding op een berg in Nepal zitten om tot rust te komen. Tegenwoordig past er op elk reispotje een bestemmingsdekseltje. What’s hot & what’s not?