vrijwilligerswerk
Gezondheid

Het belang van vrijwilligerswerk

06.12.2023
door Lieven Desmet

Vrijwilligerswerk speelt een cruciale rol in de zorgsector, waarbij toegewijde individuen hun tijd en talenten inzetten om anderen te helpen. Voor zorgorganisaties zijn vrijwilligers een onschatbare aanwinst, waardoor ze betere zorg en ondersteuning kunnen bieden aan hun cliënten. En de zoektocht naar helpende handen of luisterende oren stopt nooit. 

vrijwilligerswerkWat met het financiële plaatje?

In ons land zijn honderdduizenden vrijwilligers actief bij zorginstellingen. Als vrijwilliger verdien je strikt genomen geen loon, maar je kunt wél een onkostenvergoeding ontvangen. Die is onder bepaalde voorwaarden niet-belastbaar. Zo mag je als vrijwilliger geen beroepsrelatie hebben met de vereniging voor de uitgevoerde activiteiten, en de vereniging waarvoor het vrijwilligerswerk gedaan wordt mag niet tot doel hebben om winst te maken.

Vrijwilligers in de zorg mogen dit jaar tot een maximumbedrag van 4067,05 euro als onkostenvergoeding ontvangen. Onkostenvergoedingen voor werkelijke kosten – zoals maaltijden, drank of gsm-gebruik – mogen ‘niet abnormaal hoog’ liggen en dus niet gelden als verdoken loon. Er is een kilometervergoeding van 0,4201 euro per kilometer voor de werkelijk bewezen vervoerskosten met de eigen auto, motor- of bromfiets tot maximaal 2000 kilometer per jaar. Voor het gebruik van de fiets geldt een vergoeding van 0,25 euro per kilometer. Als een vrijwilliger een van de grenzen overschrijdt, worden alle inkomsten uit dat vrijwilligerswerk belastbaar. Hij moet dan het volledige bedrag opnemen in zijn belastingaangifte. Als hij voor dat bedrag kan bewijzen dat het gaat om de terugbetaling van eigen kosten die hij aan de vereniging voorgeschoten heeft, zijn de vergoedingen niet belastbaar. Als hij maar voor een gedeelte van het bedrag de bewijzen kan leveren, zal dat deel niet belastbaar zijn. De rest van het bedrag blijft wel belastbaar, ook als het opnieuw onder de grensbedragen blijft.

vrijwilligerswerkRode Kruis

De 223 lokale Rode Kruis-afdelingen hebben financieel een aantal moeilijke jaren achter de rug. De nood aan vrijwilligers is dan ook groot. “We tellen op dit moment ongeveer 13.000 vrijwilligers bij Rode Kruis-Vlaanderen”, zegt woordvoerder Joachim Deman.

“Vrijwilliger zijn bij Rode Kruis-Vlaanderen is volledig op vrijwillige basis en zal dat ook altijd blijven. Het is immers een van onze core values, er zal dus nooit een financiële vergoeding tegenover staan”, aldus Joachim Deman. Daarnaast zijn er uiteraard wel enkele voordelen aan het opgenomen engagement. “Afhankelijk van wat je precies wilt doen als vrijwilliger worden er tal van opleidingen voorzien. Er is ook een verzekering voorzien tijdens alle activiteiten die je uitvoert voor Rode Kruis-Vlaanderen. Onkosten, zoals verplaatsingen, worden vergoed.” Maar de belangrijkste return als vrijwilliger? “De voldoening die je krijgt van het maatschappelijk relevante werk dat je verricht, uiteraard”, zegt Joachim Deman. Vanwege de grote diversiteit aan activiteiten heeft het Rode Kruis nood aan heel diverse profielen. Van hulp op events, over bloedinzameling tot zorgvrijwilliger. “Jouw talenten en enthousiasme kunnen we absoluut gebruiken. Je vindt vast iets wat je graag doet. Voorkennis of een specifiek diploma is niet nodig, wij geven je een goede opleiding en ondersteuning.”

kankerKom op tegen Kanker

“Voor een organisatie als Kom op tegen Kanker is de inzet van vrijwilligers van onschatbare waarde. Zonder hen kunnen we niet bestaan”, zegt Sarah Ostyn, stafmedewerker vrijwilligers. Kom op tegen Kanker vermijdt, bestrijdt en verzacht kanker en mobiliseert zoveel mogelijk mensen om zich als vrijwilliger mee in te zetten tegen kanker. ​​​​“We kunnen rekenen op 450 zorgvrijwilligers, 2500 actievoerders als trekkers van de teams, 100 eventvrijwilligers en nog eens 140 vrijwilligers als vertegenwoordiging in onze beleidsorganen en commissies. Een grote groep vrijwilligers zijn de mensen die patiënten en hun naasten bijstaan. Ze zijn actief bij verschillende initiatieven zoals onze Kankerlijn, jongeren- en kinderwerking en in ziekenhuizen. Deze mensen maken tijd en ruimte vrij voor warm, menselijk contact met kankerpatiënten en hun naasten. Ze zijn goede luisteraars en staan altijd klaar voor een goed gesprek wanneer daar behoefte aan is. Zorgvrijwilligers die zich aanbieden hebben tijd en willen iets betekenen voor een ander. Vaak omdat ze zelf te maken hadden met kanker, als ex-patiënt of als naaste. Ze willen iets doen waarmee ze een maatschappelijke meerwaarde creëren, zijn sociaal vaardig en halen veel energie uit sociale contacten.” Vrijwilligers bij Kom op tegen Kanker krijgen een basisopleiding over medische en psychosociale thema’s en gesprekstechnieken om hun vrijwilligerswerk goed te kunnen uitvoeren. “Je houdt er vooral een ontzettend warm en dankbaar gevoel en een flinke portie relativeringsvermogen aan over.”

zorgUZ Leuven

Als grootste ziekenhuis telt het UZ Leuven 412 vrijwilligers, die zich dagelijks inzetten, zegt coördinator vrijwilligerswerk Karolien Bartels. “We hebben meer dan 50 verschillende vrijwilligersopdrachten, dus voor iedereen is er wel iets geschikts te vinden. Opleidingsniveau en het al dan niet hebben van ervaring met vrijwilligerswerk zijn van geen belang. Wel verwachten we een minimum engagement van één jaar en dat je voldoende Nederlands begrijpt en spreekt.”

Daarnaast is het belangrijk dat je draagkracht voldoende groot is om naar de verhalen van patiënten te kunnen luisteren en die nadien los te kunnen laten. De minimumleeftijd is 18 jaar. “Het UZ Leuven heeft vrijwilligers die een onthalende opdracht vervullen zoals steward, bij de koffieronde in het ambulant centrum of het familieverblijf en vrijwilligers die patiënten aan de inschrijvingskiosken verder helpen”, schetst Karolien Bartels. “Daarnaast is er de groep die met iets concreets tot aan het bed van de patiënt gaat: ijsjes, boeken, kranten/tijdschriften… De derde groep vrijwilligers geeft informatie aan de mynexuzhealthdesk of aan de infodesk rond palliatieve zorgvragen. Tot slot hebben we onze ‘ondersteunende’ vrijwilligers: zij zijn vast verbonden aan een hospitalisatieafdeling en geven extra tijd en aandacht aan de patiënt door een babbeltje te maken, een handmassage te geven…” Voor hun inzet krijgen de vrijwilligers gratis parking, eten aan personeelstarief, een onkostenvergoeding voor het woon-werkverkeer, interne opleidingsmogelijkheden ‘en natuurlijk eeuwige dankbaarheid’.

Vorig artikel
Volgend artikel