Home Maatschappij Gezondheid De persoon achter de patiënt

De persoon achter de patiënt

Wat wil je zelf? Wat denk je zelf? Het zijn vragen die zorgverleners in de toekomst wellicht vaker zullen stellen. Onderzoek toont immers aan dat een behandeling succesvoller is wanneer een patiënt inbreng krijgt. Wordt luisteren de hoeksteen van onze geneeskunde?

Het begon met een reportage in Via Annemie op tv-zender één. Daarin vroeg journaliste Annemie Struyf aan een patiënte op intensieve zorgen wat ze graag nog eens zou proeven. “Een mango”, zei ze met een glinster in de ogen. Een paar dagen al later stond Annemie terug bij de vrouw, met een mango als cadeau. De vrouw barstte in tranen uit. “Nooit zal ik dit vergeten”, klonk het. Dat het woord ‘mangomoment’ nadien een eigen leven is gaan leiden, hebben we aan KU Leuven-professor Kris Vanhaecht te danken. Hij zat die avond in 2015 met een krop in de keel voor zijn scherm. “Het was prachtig om te zien dat zoiets kleins zoveel kon betekenen. Ik was geraakt, maar tegelijk ook boos. Hoe kon het dat geen enkele zorgverlener daar eerder naar had gevraagd?”

Zorg, maar zelden de patiënt

De reportage leidde in 2017 uiteindelijk tot een onderzoeksproject rond klantgerichtheid in de zorg. Daarvoor verzamelden Vanhaecht en zijn team meer dan duizend verhalen over mangomomenten – kleine acties met grote waarde voor de patiënt – en interviewden ze ruim 120 hulpverleners en patiënten. Wat opviel, was dat patiënten makkelijk voorbeelden konden bedenken, maar dat zorgmedewerkers langer moesten graven. “Velen gaven toe dat ze er niet altijd toe kwamen om een echt gesprek met de patiënt aan te gaan”, vertelt Vanhaecht. “Ze waren wel bezig met zorg, maar zelden met de persoon achter de patiënt.”

Met het onderzoek trekt Vanhaecht vandaag internationaal de aandacht. In december nog mocht hij toelichting geven in Orlando tijdens het jaarlijkse National Forum on Quality Improvement in Health Care. Eerder waren er aanvragen uit Nederland, Italië en Brazilië. Volgens dr. Bojoura Schouten van de UHasselt is die interesse niet toevallig, maar past het binnen een bredere verschuiving binnen de geneeskunde. “Van een klassiek biomedische aanpak zijn we geëvolueerd naar een meer biopsychosociale benadering van ziekte en gezondheid. Onderzoek heeft ons geleerd dat het welbevinden van de patiënt over meer dan lichamelijke gezondheid gaat en dat het loont om bij een behandeling met iemands persoonlijke noden rekening te houden.”

Welke die noden zijn en hoe je die als zorgverlener kunt achterhalen, daarover ging het doctoraat dat Schouten eind 2017 met succes verdedigde. Het instrument dat ze in dat kader ontwikkelde, is intussen getest bij een groep patiënten met gastro-enterologische kanker. Aan hen is gevraagd om op vaste momenten in hun behandelingstraject een vragenlijst over hun kwaliteit van leven en zorgnoden in te vullen. “We peilden dan bijvoorbeeld naar de impact van de ziekte en de behandeling op de relatie met de partner”, vertelt Schouten. “Hoofdverpleegkundigen kregen dankzij die vragenlijsten veel sneller een beeld van de problemen en bezorgdheden van patiënten en konden zo meer zorg op maat geven.”

Het welbevinden van een patiënt gaat over meer dan lichamelijke gezondheid. Bonjoura Schouten

Back to basics

Voor Kris Vanhaecht luidt de conclusie dat zorgverleners back to basics moeten gaan. “Velen hebben ooit voor de zorg gekozen omwille van de band met de patiënten. Dan is het gek dat ze vandaag vooral met ISO-normen, computers en protocollen bezig zijn. Mijn advies is: ga terug meer in interactie met je patiënt.” Inspiratie daarvoor kunnen ze halen uit het boek dat hij en zijn team in juni uitbrengen. Verder werkt Vanhaecht aan een opleidingstraject rond ‘klantgericht’ denken en communiceren in de zorg. “Het is immers geen evolutie die zich vanzelf zal voltrekken. We zullen zorgmedewerkers én directies hierbij moeten ondersteunen.”

De overheden in ons land zijn alvast mee met het pleidooi voor meer patient/person centered care. Om de kwaliteit van de zorginstellingen te meten, houden ze steeds vaker rekening met wat de patiënten zelf ervaren. Vanhaecht verwacht dat dat criterium in de toekomst nog zwaarder zal wegen. “Het is een ontwikkeling die je overal in de wereld ziet. Patiëntervaring krijgt meer aandacht, naast efficiëntie en patiëntveiligheid. Al blijft dat laatste natuurlijk primordiaal. Liever een veilige arts die iets minder patiëntgericht is dan een heel lieve die fouten maakt.”

MEER

Over het belang van HR

Peter MichielsDe komst van windmolen- en zonneparken zet ook netbeheerder Elia onder hoogspanning. Om de uitdagingen van de energietransitie het hoofd te bieden, zet Elia volop in op nieuwe competenties én een andere organisatiecultuur. Het veranderingsproces wordt aangestuurd door Peter Michiels, in april verkozen tot Trends HR Manager of the Year.

Hernieuwbaar versus nucleair

kernenergieBelgië zit voor haar energievoorziening in een impasse. Door de geplande kernuitstap moeten er alternatieven op tafel komen, maar het aandeel van hernieuwbare bronnen in de energiemix blijft vooralsnog beperkt.

Fijne zaken, fijne geschenken

De feestdagen worden gekenmerkt door het geven van cadeaus. Aan vrienden, familie, en soms ook aan je zakenpartners. Is het een gewoonte die je...

Betere keuzes maken doe je met ‘nudging’

Hoe serieus nemen we onze voornemens eigenlijk nog? We maken ze in ons hoofd, en soms zeggen we ze eens luidop. Dan voelen we ons gedurende een korte periode gedwongen ze te verwezenlijken –anders is het ook maar wat gênant –, maar in de meeste gevallen verdwijnen ze weer als sneeuw voor de zon. Maar hoe stel je jezelf dan wel in staat om effectieve veranderingen door te voeren?

Als de ‘rite of passage’ uit de hand loopt

Bij een studentendoop in Vorselaar is deze week een student in coma beland nadat hij een grote hoeveelheid visolie had moeten drinken. Dat dopen op die manier aflopen, is zeldzaam maar niet ongehoord. Waarom bestaat die traditie van het dopen eigenlijk? En wat heb je er als student aan?

‘Wat meer diversiteit in de politiek en advocatuur zou...

Guy VerhofstadtHij begon ooit als advocaat, al ziet de 64-jarige oud-premier de ervaring die hij daarmee opdeed vooral als een goede vorming voor zijn latere carrière. De huidige Europarlementariër vertelt over zijn verleden, de uitdagingen voor het recht van de toekomst en de Brexit.