multicultureel
Diversiteit

Kerstmis in een multicultureel gezin: een feestelijke smeltkroes

05.12.2023
door Valérie Kinzounza

Als je uit een multicultureel gezin komt, kan je kerstfeest een echte meltingpot worden van culturen, verhalen, tradities en zelfs talen. Hoe vind je je weg in deze magische mengelmoes?

Kerstmis, met zijn lichtjes, cadeautjes en familietradities. Een clichébeeld dat in onze steeds diversere samenleving misschien niet echt meer strookt met de realiteit. Veel gezinnen vieren deze tijd van het jaar immers gehuld in een culturele lappendeken: nationaliteit, religie, taal, gebruiken… Het is niet altijd gemakkelijk om de verschillende percepties van Kerstmis te verenigen. “Kerstmis is een spiegel van onze hedendaagse samenleving en al haar nieuwe realiteiten. En kerst vieren heeft vandaag niet langer dezelfde betekenis, zowel op religieus als familiaal vlak”, legt socioloog Bernard Fusulier uit.

Je eigen tradities creëren 

Kerstmis is niet voor iedereen een feest dat al generaties lang in de traditie verankerd zit. Vandaar dat sommige mensen hun eigen gebruiken willen creëren: iedereen kan er dan een eigen betekenis aan geven. “Onze wereld is multicultureel geworden en Kerstmis is geseculariseerd. Veel moslims aarzelen bijvoorbeeld niet om Kerstmis te vieren.” Vaak is de eerste stap een gesprek aangaan binnen de familie, in beperkte of ruimere kring. Wat maakt Kerstmis speciaal voor iedereen? Welke belangrijke gebruiken wil je vieren en hoe? Welke gewoontes en religieuze symbolen wil je behouden? Wat wil je eten?

Om deze gewoontes op een harmonieuze manier te introduceren, moet je open-minded zijn en de culturele rijkdom van de familie willen vieren. Dit is de ideale gelegenheid om van elkaar te leren, verhalen te delen of culinaire specialiteiten te ontdekken. Veel gemengde koppels slagen erin zo hun eigen familietradities te creëren door zich te baseren op de diversiteit van hun afkomst. Er zijn geen regels, er is alleen de wens om een band te creëren, om samen een feest op maat van de hele familie te bouwen. Of zoals Bernard zegt: “We zijn sociale wezens die rituelen en waarden moeten kunnen delen.” Dat kan in het begin misschien onbegonnen werk lijken, maar na verloop van tijd krijgt dit bijzondere familiefeest een gezellige dimensie.

Psychologe Virginie Hardy: “Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en onbevooroordeeld en kunnen dan ook een sleutelrol spelen om bepaalde tradities vlotter te introduceren. Door hen actief te betrekken bij de vorming van familiegewoontes, creëer je een gevoel van saamhorigheid en verbondenheid.” Hoe? Door bijvoorbeeld creatieve activiteiten te organiseren: symbolische versieringen maken, traditionele gerechten uit verschillende culturen bereiden, muziek uit verschillende landen beluisteren… Leuke ideeën die helpen om hun culturele identiteit te versterken en tegelijkertijd sterke familiebanden te smeden. Bovendien krijgen de jongere generaties zo meer inzicht in en respect voor diversiteit.

Kerstmis is een spiegel van onze hedendaagse samenleving en al haar nieuwe realiteiten.

- Bernard Fusulier, socioloog

Een feest dat voortdurend verandert

Toch is het allemaal niet zo eenvoudig. Als een ouder of een gast niet de gewoonte heeft om Kerstmis te vieren, wat kun je dan doen om hen vertrouwd te maken met dat feest? Want je zou toch niet willen dat familieleden die geen kersttraditie kennen zich buitenstaanders voelen op je feest? De druk om een bepaalde sfeer te creëren kan heel stresserend zijn, vooral als iemand anders bijvoorbeeld een heel andere mening heeft over die sfeer.

Daarom kan het soms heel bevrijdend zijn om gewoon te breken met alle tradities. Voordeel: de flexibiliteit om kerst op een heel eigen manier te vieren, aangepast aan de wensen en behoeften van je familie. Nadeel: dit kan ook een zekere weerstand oproepen, vooral als je diepgewortelde gebruiken in vraag gaat stellen. Sociologische studies hebben aangetoond dat breken met tradities positief kan zijn, want zo kun je een inclusievere en modernere invulling geven aan die gebruiken.

Kerstmis, net als families en de samenleving, verandert voortdurend. Statistieken wijzen op een groeiende trend naar meer diversificatie in de kerstvieringen. De feestdagen worden zo steeds persoonlijker en omvatten een verscheidenheid aan tradities, overtuigingen en levensstijlen. Zoals Bernard Fusulier opmerkt: “Kerstmis blijft een zeer belangrijk ritueel in het jaar. Het is het populairste feest in onze samenleving, een feest waar we ons echt mee kunnen vereenzelvigen.”

Dus ook al wordt kerst op verschillende manieren gevierd, “Kerstmis is een moment van zingeving en eensgezindheid, een gezamenlijke verbondenheid, niet noodzakelijk rond iets religieus, maar rond iets wonderbaarlijks, een geruststellend intermezzo in een heel teleurstellende wereld”. Want los van alle culturele verschillen blijft Kerstmis een tijd waarin we samenkomen rond fundamentele waarden die we allemaal delen: vrijgevigheid, dankbaarheid, genieten van kostbare momenten samen, solidariteit… Uiteindelijk is dat de echte kerstgedachte.

Vorig artikel
Volgend artikel