Home Maatschappij Agri & Food Gesloten ecosystemen, open voor iedereen?

Gesloten ecosystemen, open voor iedereen?

Het toepassen van geavanceerde technologieën om de kwaliteit en de opbrengst van gewassen te verhogen, met minimale milieu-impact, wordt al een tijd succesvol toegepast bij grote landbouwbedrijven. Maar kunnen we er op kleinere schaal ook iets mee?

Begrippen als ‘crop science’en ‘smart farming’ raken stilaan ingeburgerd in ons taalgebruik. Ze maken gebruik van spitstechnologie om weersinvloeden beter onder controle te houden, om water en energie te sparen, de opbrengst te verhogen en bestrijdingsmiddelen te beperken. Dergelijke technologieën werpen zeker hun vruchten af, maar ze zijn duur, kunnen hoofdzakelijk gerentabiliseerd worden op grote schaal en vaak leiden ze tot nodeloos veel food miles

Urban farming

Als reactie hierop duiken meer en meer kleinschalige initiatieven op, onder de noemer ‘urban farming’. Hierbij worden in de steden, dicht bij de verbruiker dus, gericht en gecontroleerd gewassen geteeld in zogenaamde ‘stadsboerderijen’. Vaak gebeurt dat in bakken en containers, op verticale wanden of in ondergrondse ruimtes waar het zonlicht vervangen wordt door geavanceerde ledtechnologie. Pascal De Bondt van Smart Farmers en Urban Smart Farm in Gent legt uit hoe dat in zijn werk gaat: “In deze gesloten ecosystemen kweken we nu reeds met succes bladgroenten en kruiden, vissen, schaaldieren en zelfs insecten. Het waterverbruik in onze groeicontainers hebben we tot 90 procent gereduceerd. Bovendien werken we zonder pesticiden en bij voorkeur met minerale meststoffen.”

Zware investeringen?

Het grote struikelblok waar kleinschalige stadsboerderijen vooralsnog tegen aankijken is hun economische leefbaarheid. Wegen de zware investeringen in dure technologie op tegen de te verwachten opbrengsten? “Commercieel gezien moeten we realistische verwachtingen hanteren,” legt De Bondt uit. “Alles staat of valt met de verhouding tussen kost en opbrengst. Uiteindelijk is het de meerwaarde die het verschil maakt. Stadsboerderijen kunnen al rendabel zijn vanaf een paar honderd vierkante meter, afhankelijk van de specifieke teelt. Telkens zijn hierop andere technologieën van toepassing, gekoppeld aan andere investeringen en terugverdienmodellen.”

“Stadsboerderijen kunnen al rendabel zijn vanaf een paar honderd vierkante meter, afhankelijk van de specifieke teelt.”
Pascal De Bondt, Urban Smart Farm

Afwegingen maken

Veel van die technologieën worden echter steeds goedkoper, al blijft het wel nog steeds een wankele evenwichtsoefening. “Vooral als je kijkt naar de teelt van goedkope gewassen”, zegt professor Danny Geelen van de faculteit bio-ingenieurswetenschappen aan de UGent. “Met de kweek van duurdere gewassen, zoals aardbeien of cannabis voor medicinale toepassingen bijvoorbeeld, kunnen de investeringen veel sneller terugverdiend worden. Door kleurtemperatuur en spectrum van de ledlampen heel precies af te stemmen op de specifieke noden van elk gewas, kan ook steeds sneller geoogst worden. Wij willen alvast start-ups stimuleren om gerichte en commercieel haalbare projecten uit de grond te stampen.”

Sociale cohesie

Een ander argument dat wel eens aangehaald wordt, in het voordeel van kleinschalige stadsboerderijen, is dat ze de betrokkenheid van de buurt met het project zouden stimuleren en de sociale cohesie zouden versterken. Sterke bewijzen hiervan zijn tot nu toe nog niet geleverd, ook omdat de noden van elke buurtbewoner inzake voedselvoorziening helemaal anders zijn. Een oplossing hiervoor zou kunnen liggen in participatieprojecten waarbij buurtwerkers een trekkende rol spelen.

 Andere modellen

Op de vraag of Vlaanderen dus rijp is voor stadsboerderijen kan niet meteen volmondig ‘ja’ geantwoord worden. We leven immers in een regio waar traditioneel veel groenten geteeld worden, vaak op korte afstand van de steden, waardoor het argument van de food miles niet helemaal opgaat. Professor Geelen: “We mogen niet vergeten dat het fenomeen stadsboerderij ontstaan is in grote wereldsteden in Azië en de VS, waar de afstanden groter zijn en de belevering van de steden complexer. Het zou dus fout zijn om dergelijke modellen zomaar klakkeloos bij ons over te nemen.”

Plezier eerst, winst later

Dagelijks groeit weliswaar het aantal mogelijke teelten en treden nieuwe, betere en goedkopere technologieën op de voorgrond. Een gesloten ecosysteem thuis met het oog op een volledige zelfvoorziening blijft echter vooralsnog tot het domein van het hobbytuinieren behoren, waarbij het voornamelijk gaat om het plezier en niet om de winst.

MEER

3 vragen aan… Stephan Hillaert, algemeen directeur van...

Traplift Een traplift is geen kost, maar een investering in levenslang thuis wonen. Bovendien is het installeren van een traplift altijd maatwerk, vertelt Otolift.

Vervoerskosten in de snoei

Gezin & MobiliteitOngeveer een achtste van het gezinsbudget gaat op aan vervoer. Vol Planbureau is mobiliteit, naast huisvesting en voeding, een van de belangrijkste kostenposten van de Belg. Wat kun je doen om de rekening naar beneden te krijgen?

Aandacht nodig voor jonge landbouwer

Moderne samenleving Onze voeding heeft een lange productieweg afgelegd. De bevolkingsgroei blijft groeien. Hoe zeker zijn wij van ons dagelijks brood?

Het is weer pakjestijd!

Feestdagen Geen kerst zonder kerstboom. En geen kerstboom zonder cadeautjes! 3 bekende Vlamingen vertellen welk kerstcadeau hen steeds is bijgebleven en hoe het perfecte kerstgeschenk er voor hen uitziet.

Belgisch vastgoed, je anker in instabiele tijden?

Vastgoed De beurs zit opnieuw in woelige wateren. De aanhoudende spanningen tussen China en de VS helpen zeker niet. Is Belgisch vastgoed misschien nog een waardige optie op termijn? “De Europese Centrale Bank mag vooral geen bokkesprongen maken.”

Beheer je eigen identiteit online

Digitale identiteit Tegenwoordig is het niet meer mogelijk om volledig ontraceerbaar over het internet te struinen. Hoe zorg je ervoor de digitale identiteit wordt gewaarborgd?