Home Maatschappij Agri & Food Gesloten ecosystemen, open voor iedereen?

Gesloten ecosystemen, open voor iedereen?

Het toepassen van geavanceerde technologieën om de kwaliteit en de opbrengst van gewassen te verhogen, met minimale milieu-impact, wordt al een tijd succesvol toegepast bij grote landbouwbedrijven. Maar kunnen we er op kleinere schaal ook iets mee?

Begrippen als ‘crop science’en ‘smart farming’ raken stilaan ingeburgerd in ons taalgebruik. Ze maken gebruik van spitstechnologie om weersinvloeden beter onder controle te houden, om water en energie te sparen, de opbrengst te verhogen en bestrijdingsmiddelen te beperken. Dergelijke technologieën werpen zeker hun vruchten af, maar ze zijn duur, kunnen hoofdzakelijk gerentabiliseerd worden op grote schaal en vaak leiden ze tot nodeloos veel food miles

Urban farming

Als reactie hierop duiken meer en meer kleinschalige initiatieven op, onder de noemer ‘urban farming’. Hierbij worden in de steden, dicht bij de verbruiker dus, gericht en gecontroleerd gewassen geteeld in zogenaamde ‘stadsboerderijen’. Vaak gebeurt dat in bakken en containers, op verticale wanden of in ondergrondse ruimtes waar het zonlicht vervangen wordt door geavanceerde ledtechnologie. Pascal De Bondt van Smart Farmers en Urban Smart Farm in Gent legt uit hoe dat in zijn werk gaat: “In deze gesloten ecosystemen kweken we nu reeds met succes bladgroenten en kruiden, vissen, schaaldieren en zelfs insecten. Het waterverbruik in onze groeicontainers hebben we tot 90 procent gereduceerd. Bovendien werken we zonder pesticiden en bij voorkeur met minerale meststoffen.”

Zware investeringen?

Het grote struikelblok waar kleinschalige stadsboerderijen vooralsnog tegen aankijken is hun economische leefbaarheid. Wegen de zware investeringen in dure technologie op tegen de te verwachten opbrengsten? “Commercieel gezien moeten we realistische verwachtingen hanteren,” legt De Bondt uit. “Alles staat of valt met de verhouding tussen kost en opbrengst. Uiteindelijk is het de meerwaarde die het verschil maakt. Stadsboerderijen kunnen al rendabel zijn vanaf een paar honderd vierkante meter, afhankelijk van de specifieke teelt. Telkens zijn hierop andere technologieën van toepassing, gekoppeld aan andere investeringen en terugverdienmodellen.”

“Stadsboerderijen kunnen al rendabel zijn vanaf een paar honderd vierkante meter, afhankelijk van de specifieke teelt.”
Pascal De Bondt, Urban Smart Farm

Afwegingen maken

Veel van die technologieën worden echter steeds goedkoper, al blijft het wel nog steeds een wankele evenwichtsoefening. “Vooral als je kijkt naar de teelt van goedkope gewassen”, zegt professor Danny Geelen van de faculteit bio-ingenieurswetenschappen aan de UGent. “Met de kweek van duurdere gewassen, zoals aardbeien of cannabis voor medicinale toepassingen bijvoorbeeld, kunnen de investeringen veel sneller terugverdiend worden. Door kleurtemperatuur en spectrum van de ledlampen heel precies af te stemmen op de specifieke noden van elk gewas, kan ook steeds sneller geoogst worden. Wij willen alvast start-ups stimuleren om gerichte en commercieel haalbare projecten uit de grond te stampen.”

Sociale cohesie

Een ander argument dat wel eens aangehaald wordt, in het voordeel van kleinschalige stadsboerderijen, is dat ze de betrokkenheid van de buurt met het project zouden stimuleren en de sociale cohesie zouden versterken. Sterke bewijzen hiervan zijn tot nu toe nog niet geleverd, ook omdat de noden van elke buurtbewoner inzake voedselvoorziening helemaal anders zijn. Een oplossing hiervoor zou kunnen liggen in participatieprojecten waarbij buurtwerkers een trekkende rol spelen.

 Andere modellen

Op de vraag of Vlaanderen dus rijp is voor stadsboerderijen kan niet meteen volmondig ‘ja’ geantwoord worden. We leven immers in een regio waar traditioneel veel groenten geteeld worden, vaak op korte afstand van de steden, waardoor het argument van de food miles niet helemaal opgaat. Professor Geelen: “We mogen niet vergeten dat het fenomeen stadsboerderij ontstaan is in grote wereldsteden in Azië en de VS, waar de afstanden groter zijn en de belevering van de steden complexer. Het zou dus fout zijn om dergelijke modellen zomaar klakkeloos bij ons over te nemen.”

Plezier eerst, winst later

Dagelijks groeit weliswaar het aantal mogelijke teelten en treden nieuwe, betere en goedkopere technologieën op de voorgrond. Een gesloten ecosysteem thuis met het oog op een volledige zelfvoorziening blijft echter vooralsnog tot het domein van het hobbytuinieren behoren, waarbij het voornamelijk gaat om het plezier en niet om de winst.

MEER

Dankzij de vooruitgang is er vooruitgang

Geert Van HijfteTijdens de Week van de Zorg toonden honderden organisaties en tienduizenden zorgprofessionals hoe zij met de uitdagingen van deze tijd omgaan. Met de vergrijzing maar evenzeer met de evolutie in de geneeskunde, met allerlei innovaties en met het veranderende zorglandschap.

Bedrijfsovername: hoe ‘werkt’ het?

BedrijfsovernameEen bedrijf overnemen opent een wereld van (commerciële) mogelijkheden, maar het brengt ook de nodige risico’s met zich mee. Wat bijvoorbeeld met de typische bedrijfscultuur van beide partijen? Of hoe aan de vereisten van de overlaters tegemoetkomen?

Lage-energiebouw voor comfort én besparingen

energiezuinig bouwenDriedubbele beglazing, een portie geduld en een rits premies. Mattias D’Hooge had de handen vol met de renovatie van zijn duplex tot een lage-energiebouw. Zelfs voor een architect van zijn kaliber was het een grote uitdaging. Maar het eindresultaat is een voorbeeld voor iedereen.

Logistieke wereld omarmt Internet of Things

INTERNET OF THINGS Als er één sector is waar Internet of Things het verschil zal maken, dan is het wel de logistiek.

Zet je hoofd op stil

Digital detox Soms kun best even je wandelschoenen aandoen. Hier een paar plekken om je hoofd in pauzemodus te zetten en je leefwereld groen te kleuren.

Regenwater gebruiken, een kleinere rekening later

De droogte voorbij: dat is oktober, de maand waarin de nasleep van de zomer duidelijk wordt. Regenwater hoeft niet altijd kommer en kwel te zijn. Meer nog: het biedt tal van voordelen.