11 C
Antwerp
13 november 2018

Innovaties? Eerst even langs het ‘living lab’
I
.

Al te vaak werden klanten in het verleden vooral gezien als mensen die producten kopen en minder als mensen die producten gebruiken. Nieuwe producten, bedacht op de tekentafel, waren misschien enorm vernieuwend maar minder gebruiksvriendelijk. Een praktische testfase was, bijvoorbeeld in het geval the Fliz (zoek maar op), niet overbodig geweest. Enter living labs.

Thijs van de Broek, Strategist In the Pocket

Hoe kunnen we de maatschappelijke relevantie van nieuwe producten verzekeren?
“Alleen drugdealers en designers hebben het over ‘gebruikers’. Maar al te vaak falen innovaties omdat de eindgebruiker niet als een echt persoon wordt gezien of omdat er geen oog is voor de maatschappelijke impact van een product of dienst. Kijk bijvoorbeeld naar Airbnb, dat niet alleen voor een disruptie in de hotelsector zorgde maar ook voor een stijging in de huurprijzen in grote steden. Daarom is het belangrijk om bij een innovatie ook na te denken over de leefomgeving van de klant en de maatschappij in haar geheel. We moeten daarbij kijken naar de intended én de unintended consequences die nieuwe diensten en producten kunnen veroorzaken.”

Op welke manier breng je de verschillende stakeholders in een productontwikkelingsproces het beste samen?
“Het is een illusie dat het per se beter is om iedereen te betrekken bij de ontwikkeling van een nieuw product. In plaats van één megalomaan project is het beter om te werken met kortere cycli waarin je alleen de mensen betrekt die nodig zijn, zodat je sneller kan leren en bijsturen. Wij werken bijvoorbeeld met ‘provotypes’, provocerende prototypes die bewust feedback uitlokken. Of je dit prototype samenstelt en test door de leefwereld van je doelgroep op te zoeken (zoals bijvoorbeeld een etnograaf doet) of het door cocreatie samen met de stakeholders uitwerkt, is daarbij minder belangrijk. Wel verzamel je die feedback het best in de eigen leef- of werkomgeving van de doelgroep, zoals in een living lab.”

Kunt u wat voorbeelden geven van de mooiste resultaten van een living lab?
The Finnish Experiment! Finland koos er resoluut voor om design thinking toe te passen in de overheidswerking. Dat houdt in dat gebruikers overal bij betrokken worden en dat er veel kleine experimenten opgestart worden om snel uit te leren. Om in deze experimenten verschillende burgers anders ‘te behandelen’, pasten ze eerst hun grondwet aan. Eén van hun bekendste experimenten draaide rond het basisinkomen. 2.000 willekeurig geselecteerde Finnen kregen maandelijks 560 euro zonder dat er een tegenprestatie voor verwacht werd. Door op deze manier te testen heeft de overheid snel geleerd waarom een basisinkomen (niet) werkt en wat ze moeten aanpassen voordat ze dit naar alle inwoners zouden uitrollen.”


Thimo Thoeye, Site- en programmamanager De Krook Gent

Hoe kunnen we de maatschappelijke relevantie van nieuwe producten verzekeren?
“Nog veel te vaak worden innovaties ontwikkeld door experts die weinig voeling hebben met hun doelpubliek. Dit heeft als gevolg dat een product of idee niet aansluit bij een echte nood of gewoon niet werkt in de praktijk. Om dat probleem op te lossen is het belangrijk om bij de definitie en ontwikkeling van het product alle (mogelijke) eindgebruikers vanaf het begin te betrekken in living labs. Daarbij zorg je er op die manier voor dat naast de technische haalbaarheid ook de maatschappelijke wenselijkheid van een product onderzocht wordt. Voor innovaties zoals bijvoorbeeld artificiële intelligentie is dat zeer belangrijk.”

Op welke manier breng je de verschillende stakeholders in een productontwikkelingsproces het beste samen?
“Je kunt dit pas doen wanneer je de innovatie op een laagdrempelige en leuke manier voorstelt. We spreken van cocreatie wanneer alle stakeholders op gelijke voet betrokken worden en actief kunnen deelnemen aan het ontwikkelingsproces. Dit werkt het best als er ook een fysieke plaats is waar deze mensen kunnen samenkomen. Zo’n plaats bieden wij bijvoorbeeld aan bij De Krook in Gent. Naast de stadsbibliotheek huisvesten wij onderzoeksgroepen van Imec en de Universiteit van Gent, en zijn er labo’s waar je technologie kunt uittesten. We noemen dit een ‘Smart Public Lab’. De Krook is bovendien uitgerust met een aantal sensoren die toelaten om de interactie van het doelpubliek met een innovatie te bestuderen.”

Kunt u wat voorbeelden geven van de mooiste resultaten van een living lab?
“Een mooi succesverhaal is Partago: de elektrische deelauto’s die je overal in Gent ziet rondrijden. Dit concept werd van begin tot einde mee vormgegeven door de geëngageerde testgebruikers van imec.livinglabs, die mee nadachten over het wat en hoe van Partago, en die de eersten waren die met de autootjes rondreden. Een tweede voorbeeld is het Smart Seating project. Hierbij gaan we in De Krook met technologie aan de slag om de ervaring van mensen die er komen werken of studeren, te verbeteren. Ook hierbij slaan we de handen in elkaar met studenten en bibliotheekbezoekers, die in de toekomst zullen kunnen zien of een (studie)plek bezet is en zelf een plek zullen kunnen reserveren.”


Isabel Vanslembrouck, Directeur onderzoek en dienstverlening, VIVES Hogeschool

Hoe kunnen we de maatschappelijke relevantie van nieuwe producten verzekeren?
“Door steeds met de eindgebruiker in overleg te gaan om zo samen, door cocreatie, tot productontwikkeling te komen. De vraag naar maatschappelijke relevantie is vooral van belang wanneer het nieuwe product of de dienst het resultaat is van productontwikkeling, eerder dan een concrete vraag van een bedrijf of eindgebruiker. Daarbij is zowel praktische acceptatie (nieuw ontwikkelde producten moeten functioneel, veilig, betrouwbaar, gebruiksvriendelijk en comfortabel zijn) als sociale acceptatie vereist (de nieuwe producten mogen niet stigmatiserend zijn en er moet ook altijd aandacht zijn voor de privacy). Uiteraard moet er een evenwichtige kosten-baten zijn voor zowel de ontwikkelaar/investeerder als de eindgebruiker.”

Op welke manier breng je de verschillende stakeholders in een productontwikkelingsproces het beste samen?
“Tegenwoordig berust waardecreatie mee op de klantervaringen en is deze minder product- of bedrijfsgedreven. Via cocreatie kunnen ondernemingen samen met consumenten tot een betere oplossing of nieuwe inzichten en ideeën komen. Ze kunnen iets nieuws bedenken, ontwerpen, maken en dit implementeren. De sleutelwoorden zijn dus participatie, uitwisseling en samenwerken. In het VIVES Zorglab, gespecialiseerd in de cocreatiefase, worden alle stakeholders samengebracht en wordt er toegewerkt naar een nieuw product of een nieuwe dienst. We faciliteren design thinking in het ontwikkelingsproces van innovatieve technologieën en/of diensten. In elke fase dienen alle stakeholders – bedrijven, (zorg)professionals en eindgebruikers – betrokken te worden.” 

Kunt u wat voorbeelden geven van de mooiste resultaten van een living lab?
“Samen met een keukenfabrikant ontwikkelden we een in de hoogte verstelbare keuken, met aandacht voor gebruikscomfort en veiligheid, ontwikkeld voor dementerenden en rolstoelgebruikers. Wanneer bijvoorbeeld een beginnend dementerende persoon vergeet dat er potten op het fornuis staan, wordt het vuur automatisch na een bepaalde tijd gedoofd. Een ander voorbeeld is de ontwikkeling van een specifieke douche, aangepast voor mobiel beperkte mensen. Er zit dan bijvoorbeeld een alarmsysteem ingebouwd in de arm van het douchezitje. Zo kan een persoon die hulp nodig heeft, communiceren met zijn mantelzorgers of zorgverleners. Via tests met gebruikers wordt er feedback verzameld. Bij zulke initiatieven zijn ook onze studenten betrokken, via eindwerken of projecten.”

 

Lees meer.

Emoties: Een leven met minder piekeren en dalen

Ondanks de toegewezen populaire mening, is de zomer niet voor iedereen het beste seizoen waarin alleen maar leuke dingen lijken te gebeuren. Het kan goed zijn dat je helemaal geen verre reis hebt gemaakt, maar dat je thuis zat met de ene zonneklop na de andere, terwijl je nog maar eens een nieuwe zweetklier ontdekte. Misschien heeft de zomer je zelfs een gebroken hart, een ontslag of een onoverkoombare ruzie met vrienden of familie opgebracht… Of gewoon helemaal niets.

Cocreatie, een groot voordeel in een snel veranderende markt

Of we het nu willen of niet, de hele wereld wordt verpakt. Sustainability moet er echter voor zorgen dat Moeder Aarde in de toekomst steeds minder te lijden heeft onder onze verpakkingsdrang. “We staan voor grote uitdagingen, maar met een goede visie komen we zeker tot resultaat.”

Jan Verheyen: verantwoordelijk voor eigen recyclagedoelen

Producentenverantwoordelijkheid: in Vlaanderen is dit al jaar en dag een ingeburgerd begrip. Alle bedrijven en distributeurs die verpakte producten op de markt brengen, zijn verantwoordelijk voor het gescheiden inzamelen en recycleren van dat verpakkingsafval.

Tekorten: heb er eens genoeg van

Less is more? Niet op het vlak van je gezondheid. Soms kun je al eens met een tekort aan iets zitten. Met deze tips maak je van dat tekort opnieuw een dikke voldoende. 

Big Data helpt de slimme stad, maar vergeet de risico’s niet

Computers zien meer dan het blote oog. Door het gebruik van Big Data vinden steden steeds slimmere oplossingen voor uitdagingen en problemen. Maar er zijn ook risico’s als het gaat om winnen, beheren en bewaren van al die kostbare data.

Nobel(g)prijswinnaars

Beeldjesseizoen voor wetenschappers en algeheel uitzonderlijke figuren met een hart voor de mensheid in al haar facetten: sinds gisteren zijn alle Nobelprijzen van het jaar 2018 uitgereikt. Alweer een bende knappe knoppen die een prestigieuze onderscheiding –en een hele smak geld –van het Zweedse Stockholm of Deense Oslo mee naar huis mogen nemen. Dit jaar echter geen Belg op de lijst van Nobelprijswinnaars.

Archief.

Griet Deceuster:‘Onze visie op mobiliteit verandert’

Eeuwenlang zijn steden drukke plaatsen geweest, en ongetwijfeld zullen ze dat ook in de toekomst blijven. Maar de mobiliteitsoplossingen van morgen zullen verschillend zijn van die van vandaag. Griet Deceuster, directeur TM Leuven: “We gaan minder en minder zelf rijden, en meer en meer van diensten gebruik maken.”