Scheikunde: redder van het klimaat?

De klimaatuitdaging is immens. De vraag stelt zich hoe wij de opwarming van de aarde kunnen stoppen zonder onze globale levenskwaliteit hiervoor te laten dalen. De intrinsieke kracht van chemie zal hierbij helpen. 

De klimaatverandering vormt voor de mensheid en de planeet een dringende en mogelijk onomkeerbare bedreiging. Het klimaatakkoord eist de grootst mogelijke samenwerking tussen alle landen, maar ook tussen alle industrietakken en maatschappelijk sociale stakeholders.

Broeikasgasemissie

In Vlaanderen is 36 procent van de broeikasgasemissie afkomstig van de industrie. 84 procent hiervan is afkomstig van chemiegerelateerde sectoren − chemie, petrochemie en staal. Die emissie is enerzijds het gevolg van elementaire processen, maar ook van het gebruik van fossiele energiebronnen. Anderzijds leveren deze takken producten die bijdragen aan het vermijden van emissies, bijvoorbeeld via lichtere materialen, efficiëntere landbouw, duurzamere constructies. Zij maken ook een onontbeerlijke kwaliteit van leven mogelijk, zoals toegankelijke mobiliteit en transport. De keerzijde is dat sommige toepassingen emissies verhogen in het gebruik, zoals transport of bij end-of-life-(plastics).

De uitdaging ligt in het minimaliseren van de klimaatonvriendelijke neveneffecten, met behoud van de elementaire voordelen.

MOONSHOT-initiatief

De uitdaging ligt dus in het minimaliseren van de klimaatonvriendelijke neveneffecten, met behoud van de elementaire voordelen. De Vlaamse overheid heeft beslist om de drie hoofdactoren in de industrie met betrekking tot emissies te stimuleren en lanceerde het MOONSHOT-initiatief: via basisonderzoek en innovatie worden unieke technieken en processen ontwikkeld die tegen 2050 concrete oplossingen zullen aanreiken. Die ontwikkelingen zullen de klimaatimpact drastisch reduceren. Vanwege de hoofdrol die hierbij is weggelegd voor chemie-innovatie werd de regie bij Catalisti gelegd, de speerpuntcluster gericht op chemie en kunststoffen. Die zal in nauwe samenwerking met de energiecluster Flux50 projecten en initiatieven opzetten met de 20 miljoen euro die de Vlaamse overheid voor de volgende 20 jaar heeft toegekend. De speerpuntclusters gaan een belangrijke rol spelen om de mogelijke toepassingen van ontwikkelde technologie in andere doelgebieden door te geven.

Expertise bundelen

Expert in klimaatbeleid Tomas Wyns toonde in Europese studies aan dat zowel de oplossing voor de circulariteit van producten, als voor het efficiënt implementeren van duurzame energie, een grote impact hebben op het halen van de klimaatdoelstellingen. Daarom is er in het MOONSHOT-initiatief gekozen om vooreerst de focus te leggen op het vermijden van fossiele grondstoffen (via biomassa), een hergebruik van kunststoffen en het ontwikkelen van nieuwe processen voor bestaande producten, zoals waterstof. Maar ook voor het gebruik van CO2 als grondstof, met maximale inzet van duurzame energie. Onder regie van Catalisti werken alle kennispartners, universiteiten en onderzoeksinstellingen binnen de gedefinieerde trajecten samen om unieke kennis en expertise te bundelen, om zo nieuwe en disruptieve oplossingen te ontwikkelen. 

De eerste zaadjes zijn geplant!