Home Business Van ecologisch doen naar levenscyclusdenken

Van ecologisch doen naar levenscyclusdenken

Verpakkingen vind je in alle soorten, maten en kleuren. Kan tof zijn, maar qua milieuvriendelijkheid is het vaak niet alles. Nochtans zijn esthetiek en duurzaamheid combineerbaar. Maar hoe groot precies is de rol van die laatste in de verpakkingsindustrie?

De drijvende vuilnisbelt middenin de Grote Oceaan, ook wel plastic soep genoemd, is een mooi maar schrijnend voorbeeld van de gevolgen die overtollige verpakkingen met zich meebrengen. Heel wat verpakkingen vallen echter niet zomaar weg te toveren. Er mag dus gerust meer gepleit worden voor een groter gebruik van biologisch afbreekbare grondstoffen, die zo duurzamere verpakkingen kunnen vormen. Het milieu zal daar alvast niet rouwig om zijn.

Levenscyclusdenken

Maar wat is een duurzame verpakking precies? Karine Van Doorsselaer, UA-professor en auteur van het boek Ecodesign: ecologisch verantwoord industrieel ontwerpen, legt uit. “De meesten denken: we nemen eender welk natuurlijk, composteerbaar materiaal en we zijn goed bezig. Maar het is een misverstand om enkel te fixeren op materiaal. Het streefdoel is levenscyclusdenken.” Bij levenscyclusdenken neem je de milieu-impact van iedere stap die de verpakking doorloopt – van de keuze van het materiaal tot het afdanken –, onder de loep.

Met de nadruk op levenscyclusdenken vormt Van Doorsselaer een duidelijke kernboodschap: duurzaam verpakkingsmateriaal bestaat simpelweg niet. “De milieu-impact is van veel factoren afhankelijk en is meer dan enkel ecologisch materiaal kiezen.” Bij het ontwerp van een duurzame verpakking kijk je naar het verpakkingssysteem, namelijk de verpakking plus het verpakte product. Een verpakking hoort zijn inhoud optimaal te beschermen, met zo weinig mogelijk verpakkingslagen en milieu-impact. Is het verpakkingssysteem gekozen, dan worden de vuistregels van levenscyclusdenken geïntegreerd in het verdere ontwerpproces van de verpakking. Maar het is het verpakte product dat uiteindelijk 90 tot 95 procent van de milieu-impact bepaalt. “Denk aan voedsel. Op wereldvlak wordt een derde van het voedsel verspild en een van de redenen is een slechte verpakking.”

Verpakkingssystemen

Verpakkingssystemen steunen nu nog grotendeels op fossielgebaseerde kunststoffen. Een eerste stap in de transitite naar een meer biogebaseerde maatschappij is de inzet van meer bioplastics. Maar ook daar vormt zich een belangrijk onderscheid voor de verpakkingsindustrie. Van Doorsselaer: “Eerst en vooral heb je de drop-ins, die zijn biogebaseerd en niet-afbreekbaar, zoals bio-polyethyleen en bio-polypropyleen. Ze hebben dezelfde eigenschappen als de bestaande fossielgebaseerde kunststoffen, maar hebben als grondstof biomassa in plaats van aardolie.” Voor de verpakkingsindustrie is het gemakkelijk over te schakelen naar biogebaseerde kunststoffen, want het verwerkingsproces is helemaal hetzelfde.

Biomaterialen

Anderzijds bestaan er gloednieuwe, composteerbare biomaterialen zoals onder andere polylactaat (PLA), op basis van melkzuur. Ze hebben andere eigenschappen dan de bestaande kunststoffen en hebben nog kinderziektes. Van Doorsselaer legt uit: “PLA is bijvoorbeeld vochtgevoelig. Als je voor een bepaalde verpakking polyethyleen vervangt door PLA, kun je je inbeelden dat dat problemen kan geven. De procesparameters van deze bioplastics moeten nog geoptimaliseerd worden.” Daarbij betekent de iets hogere kostprijs van deze kunststoffen nog een obstakel voor bedrijven om om te schakelen.

Ook het recycleren van deze nieuwe biomaterialen gaat niet zonder slag of stoot, omdat er niet voldoende aanvoer is van bio-kunststoffen om te herverwerken. “Composteren gaat niet zomaar,” aldus Van Doorsselaer. “Biobased kunststoffen worden nog geweigerd in de composteerinstallaties omdat de consument simpelweg het verschil niet weet tussen PLA en polyethyleen.” Er zou met andere woorden een enorme campagne nodig zijn om de consument bewust te maken wat wel of niet gecomposteerd kan worden als biogebaseerd materiaal. “De kans is klein dat zoiets ooit zou lukken. Kijk naar de problemen bij het inzamelen van PMD, een systeem dat al tientallen jaren bestaat. De drop-ins zullen daarom op korte termijn een grotere kans maken om als volwaardige kunststoffen gebruikt te worden dan de nieuwe bioplastics.”

Wat het gebruik van de PLA en aanverwanten op langere termijn brengt, zal de toekomst uitwijzen. Ondertussen kun je als consument zelf eens stilstaan bij de overbodigheid van sommige verpakkingen en het belang van biologisch afbreekbare grondstoffen.

MEER

‘Afscheid van de perfectie’

Maarten VancoillieSadisten zijn het, diegenen die vroegen of ik nog snél even iets wilde schrijven over mijn work-life balance(oeps, wij dus, nvdr.) Over of ik nog veel ‘me-time’ heb? Misschien is dit een kort en bondig antwoord op de vraag: mijn me-time voor deze week is gehalveerd terwijl ik dit aan het schrijven ben. 

Wendy in levenswending

Wendy Van WantenGeboren als Iris Vandenkerckhove, opgegroeid als Wendy Van Wanten en nu immer tevreden moeder van drie kinderen en een glansrijke carrière. Een introductie is in feite niet nodig, maar een interview over het genoegen van het 50-plus zijn kan er zeker nog af.

Koppel van het jaar: HR en marketing

Vraagt de markt momenteel een andere manier van solliciteren? Bedrijven doen er alles aan om nieuw personeel binnen te rijven via rekrutering.

Weekend? En … actie!

Studentenleven Studenten zijn doorgaans de hele week actief bezig, waardoor ze in het weekend ofwel bekaf zijn, ofwel zo berooid dat ze niets meer kunnen doen. Toch zijn er genoeg mogelijkheden om je budgetvrij te amuseren.

Het feelgood-gevoel werkt

Goed gevoel Dat niet iedereen het goed heeft, weten we allemaal. Bij elke gebeurtenis op deze planeet voelen we die ongelijkheid die in onze wereld heerst. Dit kan gelukkig verhelpt worden door een goed doel te steunen.

Wanneer het uur censuur slaat

De Vlaamse kaskraker ‘Girl’ nog niet gezien? Dan ben je waarschijnlijk een van de weinigen. Na slechts twee weken trok de film van regisseur Lukas Dhont over een transgender ballerina-in-wording met gemak 100.000 bezoekers naar cinemazalen over het hele land. Een pas-de-bourree over internationale grenzen heen kon dus uiteraard niet uitblijven. Streamingdienst Netflix sprong op de rechten om de film te verspreiden, maar niet zonder een aantal strenge – lees: gecensureerde – voorwaarden.