circulaire economie
Supply chain

Circulaire economie: Als afval een grondstof wordt

28.06.2023
door Lieven Desmet

De circulaire economie is een economisch systeem dat gericht is op het minimaliseren van afval en het maximaliseren van het hergebruik van grondstoffen en hulpbronnen. In de context van de supplychain betekent dit dat bedrijven moeten nadenken over hoe ze hun productieproces kunnen optimaliseren en hergebruik van materialen kunnen bevorderen.

Tot op vandaag wordt grondverzet door bouwbedrijven, waaronder ook zuivere en onvervuilde grond, gewoon afgevoerd, getransporteerd en wettelijk beschouwd als afval. Jaarlijks goed voor liefst 37 miljoen ton. “Wij wilden dat lineaire proces doorbreken, voor een duurzamere, circulairdere manier van werken waarbij de gronden ingrediënten worden voor nieuwe bouwmaterialen”, zegt Anton Maertens. Met die ‘wij’ wordt de coöperatieve BC materials bedoeld, die als eerste in Europa bouwmaterialen produceert op basis van uitgegraven grond van werven. “Concreet betekent dit dat we samenwerken met bouwbedrijven, architecten en bouwheren om zuivere grond van werven te hergebruiken.” BC materials test de aangevoerde grond en herwerkt die tot grondstof. “Afval wordt gedroogd, gezeefd, gefilterd en verwerkt tot leempleister, leemstenen en stampleem voor muren en vloeren”, zegt Anton Maertens. 

Zo is er de ‘Brickette’, een leemsteen die maar liefst 600 keer minder energie vraagt om te produceren dan een klassieke baksteen. Bovendien heeft hij betere effecten op de luchtvochtigheid en de akoestiek. De ‘Brusseleir’ is dan weer een leempleister die opnieuw qua geluidsisolatie en luchtvochtigheid klassieke gipspleisters de loef afsteekt. En de ‘Kastar’ is stampleem dat je zowel als muur of als vloer kunt gebruiken.

Wij verbruiken een minimum aan energie, omdat we onze stenen niet bakken.

- Anton Maertens, BC materials

‘Kopje koffie?’

Het hergebruik van grondstoffen is ook de missie van More2Coffee. Hun grondstof kennen we allemaal: ons dagelijks kopje koffie. Vele kleintjes maken één groot, en dat mag erg letterlijk genomen worden. Alleen al in België consumeren we zo’n 67.000 ton koffie per jaar. Wereldwijd betekent dit een jaarlijkse afvalberg van 18 miljoen ton koffiedik. “Ontbindend koffiedik is verantwoordelijk voor een jaarlijkse wereldwijde CO2-uitstoot gelijk aan 10 miljoen auto’s”, weet Frederik Muylle, medeoprichter van de start-up More2Coffee. “Verbruikt koffiedik zit echter nog steeds boordevol waardevolle ingrediënten voor een circulaire economie. Zoals olie, voedingsvezels, eiwitten, antioxidanten en vele andere bioactieve stoffen.” More2Coffee zamelt koffiegruis in en zet dat onder meer in als grondstof voor kaarsen, verzorgingsproducten en innovatieve biomaterialen. De grondstof wordt daar gehaald waar er veel van te vinden is.

“Momenteel ligt onze focus op kantoorgebouwen en grote bedrijven. Op termijn gaan we veel fijnmaziger inzamelen. Dat gruis wordt gedroogd, zodat het niet gaat schimmelen en klaar is voor verdere verwerking. Op onze installatie wordt het gruis mechanisch geperst, waarbij de olie vrijkomt”, legt Frederik Muylle uit. “Daarmee maken we onze ‘circulatte’kaarsen, en binnenkort ook zeep.” Voor de opstart werd in Vlaams-Brabant een samenwerking opgezet met dagbestedingscentrum Oostrem, waar ze koffiedik drogen in een serre. Bij maatwerkbedrijf De Vlaspit worden de kaarsen op basis van koffie-olie gegoten, in een matbruin glas gemaakt van een gerecyclede bierfles.

‘Opschalen’

BC materials, opgericht in Brussel eind 2018, is winstgevend sinds 2020 en als impactgebaseerd bedrijf wordt de winst consequent geïnvesteerd in R&D en infrastructuur. Met zijn circulaire materialen overstijgt het intussen het pure atelierwerk en zijn ze klaar voor een opschaling. Anton Maertens: “Dit jaar hebben we een industriële co-working opgezet waardoor de productie kan worden opgetrokken van 1500 tot zo’n 60.000 stenen per dag.” Door die opschaling slaagt BC materials erin om zijn prijzen te verlagen. “Wij verbruiken een minimum aan energie. Bij de klassieke bakstenen maakt dat snel een kwart van de eindprijs uit. Maar door de gestegen energiekosten is dat nu een veelvoud geworden.” 

Ook More2Coffee heeft ambitieuze toekomstplannen. De start-up droomt ervan als eerste Vlaamse bedrijf een op koffiegruis gebaseerde bioraffinaderij op poten te zetten die tegen 2028 jaarlijks 1000 ton verwerkt. Frederik Muylle: “Bedrijven zijn vragende partij om hun eigen milieu-impact te verlagen. Wij kunnen daar mee aan bijdragen. Ook logistieke spelers uit de circulaire economie staan klaar. Het momentum is er, maar het hangt nu grotendeels af van de afzetmarkt.” 

Vorig artikel
Volgend artikel