Home Business Legal Over de toekomst van de rechtspraak gesproken…

Over de toekomst van de rechtspraak gesproken…

De rechtspraak legt haar eigen historiek vast in vonnissen en arresten. Ze geeft daarmee ook deels haar toekomst vorm, al ziet niet iedereen de contouren daarvan nog even duidelijk als vroeger – ondanks of met dank aan de steeds complexere wet- en regelgeving. 

Luk CassimonLuk CassimonAdvocaat dispute resolution & tax litigation; PwC Legal

Welk beeld blijft u bij van de rechtspraak uit het begin van uw carrière?

“Ik ben zeven jaar geleden als advocaat begonnen. In die periode werd er aan de balie amper gewerkt met elektronische communicatie. Het overleg met de rechtbanken verliep via brieven en faxen. Conclusies moest je in papier neerleggen of desnoods op de post doen met een aangetekende brief. Op vlak van communicatie was de advocatuur dus tot enkele jaren terug nog behoorlijk archaïsch. Daarnaast was de rechtspraak in die periode naar mijn aanvoelen nog meer zwart-wit dan inmiddels het geval is. Je had partijen met tegengestelde belangen, waarbij de ene partij gelijk kreeg van de rechter en de andere ongelijk. Alternatieve opties om partijen te verzoenen, lagen minder voor de hand.”

Hoe is de rechtspraak sindsdien geëvolueerd?

“Op vlak van digitalisering heeft justitie intussen heel wat initiatieven genomen. We hebben nu een DPA-Deposit – Digital Platform for Attorneys – waarmee we als advocaat onze conclusies en stukken veilig kunnen neerleggen via het internet. Disputen zijn ook minder een zaak geworden van ‘juist’ tegenover ‘fout’. Onder andere in het fiscale domein nemen cliënten steeds vaker buitengerechtelijke manieren in overweging om hun geschil op te lossen. Bemiddeling wint aan populariteit. Dat heeft ook te maken met de doorlooptijd van een procedure. Leid je nu een zaak in bij het Hof van Beroep in Brussel, dan kan die pas ten vroegste gepleit worden in 2030. Dat doet cliënten al sneller naar andere opties uitkijken.”

Welke nieuwe ontwikkelingen en accenten liggen er in het vooruitzicht?

“In het algemeen denk ik dat je als advocaat, maar ook als rechter, steeds meer specialist zal moeten zijn. In de fiscaliteit heb je bijvoorbeeld de directe belastingen en btw, op zich al twee verschillende takken. Dan gaat het toch over vrij complexe nuances, die je als advocaat moet uitgelegd krijgen aan een rechter. En die moet over álle fiscale zaken oordelen. Een andere tendens is dat de fundamentele mensenrechten in de rechtszaal meer en meer aandacht krijgen. Naast het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens is er sinds enkele jaren ook het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Er komen steeds meer instrumenten bij: toch ook wel typerend voor hoe complex alles wordt.”


Philippe JadoulPhilippe JadoulCEO Vialegis – Legal & Tax Staffing Solutions

Welk beeld blijft u bij van de rechtspraak uit het begin van uw carrière?

“De rechtspraak is, net zoals overigens een groot deel van de juridische wereld, steeds gekenmerkt geweest door een gebrek aan efficiëntie en een enigszins verouderde manier van werken. In de juridische praktijk heeft zich dat onder meer geuit in archaïsche tradities, lange wachttijden, onbestaande of ontoereikende informaticahulpmiddelen, heel wat manuele verrichtingen en onvoorspelbare rechters. Op zich waren het geen slechte tijden voor advocaten: veel cliënten kozen er nog voor om hun geschillen daadwerkelijk voor de rechtbank te laten uitvechten. Er was nog weinig sprake van arbitrage of bemiddeling, laat staan van risicoanalyse.”

Hoe is de rechtspraak sindsdien geëvolueerd?

“Er zijn – gelukkig maar – ontwikkelingen geweest, maar het blijft toch allemaal erg traag gaan. Allereerst duurde het jaren vooraleer conclusies per fax mochten worden neergelegd. De mogelijkheid tot elektronische neerlegging is nog maar van recente datum. Justitie is een verouderd apparaat waar modernisering en veranderingen vaak met argwaan worden bekeken. Dat geldt op alle niveaus: bij rechters en parket, maar ook in de advocatuur waar de representatieve beroepsorganisaties vaak vooral dingen verbieden eerder dan in te spelen op de veranderende context. Nieuwe hulpmiddelen creëren of aanbieden is allesbehalve een evidentie. Menig minister van justitie heeft zijn tanden al stukgebeten op de modernisering van het juridisch apparaat.”

Welke nieuwe ontwikkelingen en accenten liggen er in het vooruitzicht?

“Net als in vele andere sectoren vindt ook in de juridische wereld een zekere vorm van disruptie plaats, al is het wachten op de grote ‘big bang’. Veel legal tech-initiatieven in binnen- en buitenland zijn erop gericht de juridische dienstverlening efficiënter en/of goedkoper te maken. Nieuwe spelers wagen zich op het terrein en verontrusten de bestaande spelers. Er ontstaan nieuwe juridische beroepen als legal interim managers, compliance specialisten of DPO’s. Robotisering en artificiële intelligentie spelen geleidelijk aan ook in de rechtspraak een grotere rol. In de VS is online dispute resolution al min of meer ingeburgerd. Geleidelijk waait die over naar onze contreien. De grote, internationale advocatenkantoren hebben de kennis en de middelen om te investeren in nieuwe technologieën, de kleinere leven in onzekerheid en hopen dat ze nog tijdig op de trein kunnen springen.”


Luc WynantLuc WynantAdvocaat corporate law, advocatenkantoor Van Olmen & Wynant

Welk beeld blijft u bij van de rechtspraak uit het begin van uw carrière?

“De rechtspraak heeft via vonnissen en arresten altijd concrete invulling gegeven aan datgene wat de rechtsregels voorschrijft. Bijvoorbeeld in het aansprakelijkheidsrecht – in het verkeer, maar ook in het financiële of medische domein – is de rechtspraak steeds in grote mate richtinggevend geweest voor de principes die gelden binnen de desbetreffende rechtstak. Wanneer ik terugkijk naar dertig jaar geleden, dan had de rechtspraak naar mijn aanvoelen een grotere inhoudelijke rol dan op dit moment het geval is. Vandaag is de hoeveelheid wet- en regelgeving immers enorm toegenomen. De wetgever lijkt de ambitie te hebben om iedere casus, elke praktijk in regels te willen gieten.”

Hoe is de rechtspraak sindsdien geëvolueerd?

“De tendens van juridisering neemt jaar na jaar toe. Dat geeft aanleiding tot een erg complexe, regelgebaseerde wetgeving. En hoe meer regels je krijgt, hoe meer mogelijke conflicten er ontstaan. In heel wat wetsgebieden is de hoeveelheid wetgeving significant uitgebreid; in de milieuwetgeving, het vennootschapsrecht, maar ook in het burgerlijk recht. We krijgen daarnaast te maken met domeinen die almaar aan belang winnen, terwijl ze vroeger niet eens bestonden. Een goed voorbeeld is de GDPR-wetgeving: de fundamenten en principes zijn bijvoorbeeld pas in de jaren 1990 ontstaan, maar in die mate geëvolueerd dat zij (te) verregaande verplichtingen oplegt aan bedrijven en particulieren.”

Welke nieuwe ontwikkelingen en accenten liggen er in het vooruitzicht?

“De vraag is waar de grens ligt voordat er niemand nog het bos door de bomen ziet. We leven in een wereld waarin alles razendsnel evolueert en niemand nog het globale beeld beheerst. De wetgever loopt vaak achter de feiten aan en moet dan achteraf de dingen remediëren of reguleren. Wat je daarbij ziet, is dat er andere vormen van benadering van het recht ontstaan. Zo heb je bijvoorbeeld de nog vrij recente praktijk van rulings, waarbij een overheidsinstantie een bepaalde situatie gaat beoordelen alvorens er een geschil ontstaat. Omwille van de complexiteit is het vaak een onbegonnen zaak om elke regel die er bestaat correct na te leven. Je kunt er dus soms maar beter op anticiperen.”

 

MEER

Prof. Dr. Mathieu Vandenbulcke: ‘Lang leven, gelukkig leven!’

Prof. Dr. Mathieu Vandenbulcke‘En ze leefden nog lang en gelukkig’. Zo eindigen de meeste sprookjes. Maar zijn mensen die lang leven ook gelukkig? Wanneer we het hen zelf vragen, blijkt dit meestal wel het geval.

Festivalzomer:
 boîten en genieten

festivals Ontdek hoe Humo's festivalreporter Average Rob kan genieten op de festivals in België met deze 10 tips. Bier en plezier in eigen land.

Nico Reeskens: Duaal leren in het hoger onderwijs? Oneindig...

Adecco Als grote baas van de uitzendgroep Adecco heeft Nico Reeskens een klare kijk op de problemen rond arbeid en opleiding in dit land. Hoe staat hij tegenover duaal leren en levenslang leren en welke uitdagingen moeten nog opgelost worden?

Vervoerskosten in de snoei

Gezin & MobiliteitOngeveer een achtste van het gezinsbudget gaat op aan vervoer. Vol Planbureau is mobiliteit, naast huisvesting en voeding, een van de belangrijkste kostenposten van de Belg. Wat kun je doen om de rekening naar beneden te krijgen?

’t Zit vanbinnen 


Woonstijl Iedereen wil van een huis een thuis maken. Deze experts gaan in op wat een modern, industrieel of landelijk interieur definieert.

Entrepreneur in Residence bij SYNTRA Vlaanderen

SYNTRA Vlaanderen Luc Burgelman vervoegt SYNTRA Vlaanderen als Entrepreneur in Residence. Hij zal er werken aan de ontwikkeling van een ecosysteem rond duaal leren.