werkomgeving
Carrière

Het geheim van een gezonde werkomgeving

10.04.2024
door Tuly Salumu

Wat geeft werknemers energie in een job? En hoe zorgen we voor een gezonde en veilige werkomgeving? Over deze hete hangijzers in de arbeidssector buigen drie experts het hoofd.

werkomgevingKathleen Vangronsvelt
Professor arbeidspsychologie, Antwerp Management School

Hoe creëren werkgevers een gezonde werkomgeving?

“Focus niet op dingen als fruit en yoga op kantoor maar op wat echt telt. Onderzoek wijst uit dat welzijnsacties gericht op het individu van minder belang zijn dan de manier waarop het werk is georganiseerd.”

“Concreet zijn er enerzijds energiegevers in een job. Dingen als autonomie, controle en een goede relatie met collega’s. Ook taakidentiteit is belangrijk: een taak helemaal af kunnen maken geeft veel meer energie dan een schakeltje in het proces te zijn. Voorzie ook genoeg tijd voor overleg en feedback.”

“Anderzijds zijn er energienemers: conflict, bureaucratie maar ook werkdruk en emotioneel werk zoals klantgesprekken. Die laatste twee horen er nu eenmaal bij, maar u kan het werk wel zo organiseren dat de energienemers niet te zwaar doorwegen. Voor een zorgverlener met veel emotioneel werk kan men de administratie automatiseren bijvoorbeeld.”

Draagt occasioneel telewerk bij tot de mentale gezondheid van werknemers?

“Absoluut. Het geeft medewerkers meer autonomie. Dat is een belangrijke basisbehoefte, naast verbondenheid en competentie. Maar men moet een kader scheppen. Als men mensen helemaal vrij laat, kiezen ze vaak voor de korte termijn. Dan blijven ze bijvoorbeeld vaker last-minute thuis wegens file, maar verliezen zo op de langere termijn de connectie met collega’s. Een middenweg is om het aantal telewerkdagen niet per week, maar per kwartaal te organiseren. En mensen vervolgens zelf te laten beslissen wanneer ze die opnemen. En ja, er zijn altijd medewerkers die er misbruik van maken, maar u stemt het beleid best af op de meerderheid die het goed wil doen, en niet op die 3% rotte appels. De meeste mensen benutten de vrijgekomen pendeltijd immers om extra te werken.”

Kunnen werknemers zelf hun werkomgeving aangenamer maken?

“Dat vind ik altijd een moeilijke vraag. Enerzijds, ja, medewerkers kunnen job craften. Die ene lastige taak in een gezellige koffiebar te doen, of een mentorrol opnemen voor jongere collega’s. Dat maakt de job bevredigender. Anderzijds is de impact van job craften door medewerkers veel kleiner dan die van goed job design door de werkgever. En daarmee zijn we terug bij de eerste vraag: ‘Hoe creëert u als werkgever een gezonde werkomgeving?’.

“We zien de laatste jaren een verschuiving van de focus op het individu naar de organisatie wat welzijn op het werk betreft. Dat is goed, want daar is het effect, de winst, veel groter. Ik denk dat we nu nog een stapje verder kunnen gaan en als samenleving kijken naar de plaats die werk in ons leven inneemt. We werken op veel vlakken nog zoals het gangbaar was in de industriële tijd, terwijl onze jobs veel complexer zijn geworden.”

gezondheidVeronique Maes
‘Gezonde leefstijl’-coach met bedrijfsspecialisatie

Hoe creëren werkgevers een gezonde werkomgeving?

“Door holistisch te kijken naar de mens in zijn geheel. Onze genen zijn nog altijd dezelfde als die van onze voorouders, maar onze omgeving is wel radicaal veranderd, met de klassieke westerse ziekten tot gevolg. Het is nochtans eenvoudig: we moeten meer nadenken over wat de mens evolutionair nodig heeft en onze werkomgeving daarop aanpassen. We hebben buitenlucht en beweging nodig, maar tegenwoordig zitten heel veel mensen de hele dag neer in een kantoor met de ramen dicht.”

“Zorg als werkgever dus voor groen en veel licht. Probeer bij wijze van spreken een oerwoud te creëren op kantoor. Schrap automaten met suikergoed. Doe uw medewerkers bewegen. Maak hen bewust van het gevaar van te veel zitten: we gebruiken onze spieren minder, met een negatieve impact op ons hart en op onze glucose- en insulinehuishouding, wat weer zorgt voor de opeenstapeling van meer vet en een dip in onze energie.”

Draagt occasioneel telewerk bij tot de mentale gezondheid van werknemers?

“Ja, al is het wel persoonsgebonden. De mens is niet gemaakt om alleen te zijn. We zijn groepsdieren en hebben betrokkenheid nodig om goed te functioneren. Langs de andere kant ervaren we vandaag te veel prikkels. Denk aan files, de onophoudelijke stroom aan berichten, lawaai van mensen om ons heen. Telewerk kan een oplossing zijn om die prikkels te verminderen, om jezelf tijd te geven om even te ontprikkelen. Ik heb tijdens de coronaperiode mensen zien open bloeien omdat ze mochten thuiswerken. Eigenlijk moeten we voortdurend het evenwicht zoeken tussen rust en beweging. Maar veel mensen zijn die balans de laatste tijd helemaal kwijt.”

Kunnen werknemers zelf hun werkomgeving aangenamer maken?

“Ja, maar we zijn allemaal anders. Probeer terug te gaan naar die oermens in uzelf en te voelen wat u nodig hebt. Kijk naar uw werkomgeving en vraag u af of die voldoende stimuleert om te bewegen en om rust te nemen. Steeds meer bedrijven doen hun best om kantoren aangenaam te maken, maar uw gezondheid heeft u vooral zelf in handen. Stuur reminders naar uzelf om af en toe even op te staan en sit-ups te doen. Leg kleine gewichtjes op uw bureau en doe daar elk uur een spieroefening mee. U moet niet altijd een uur lang sporten, ook bewegingstussendoortjes maken een verschil. Zet een plant in uw kantoor en koop een geluiddempende koptelefoon als er veel omgevingslawaai is.”

werkomgevingPhilip Vanhoutte
Smarter Working Champion en bezieler van Savanna Work Well Studios

Hoe creëren werkgevers een gezonde werkomgeving?

“Een gezonde werkomgeving is het resultaat van goede werkrituelen en gezonde werkruimtes. Voor de klassieke werkrituelen hebt u concentratie, inspiratie, communicatie en goede samenwerkingsgewoonten nodig. Maar om dat goed te kunnen doen zijn energiemomenten voor, tijdens en na het werk absoluut noodzakelijk. De beste ruimtes hebben uitstekende akoestiek, gezonde lucht, buitenlicht en zicht op natuur. Buiten werken moet altijd overwogen worden. Denk ook aan ergonomische stoelen en een sta-zitwerkblad.”

Kan occasioneel telewerk bijdragen tot het mentaal welzijn van medewerkers?

“Volgens de Leesman-index, die werkplekken onderzoekt, wordt thuiswerk beter ervaren dan werken op kantoor. U hebt minder stress door betere concentratie en grotere flexibiliteit. U vermijdt vermoeiend en milieu-onvriendelijk werkverkeer, u kan wat langer slapen en meer bewegen. Kortom, uw gezondheid verbetert. U krijgt ook meer inspiratie, wordt creatiever en vriendelijker voor klanten, collega’s en familie. Maar enkel thuiswerken is ook uitputtend. U mist vitaal contact met klanten, collega’s,  opdrachtgevers en leidinggevenden. Samenkomen met hen is essentieel om gedachten uit te wisselen. Het kan altijd dat uw thuiswerkplek niet ideaal is en dat u liever in real life samenwerkt.”

Kunnen werknemers zelf hun werkomgeving aangenamer maken?

“Jazeker! Maak van ‘energizing’ uw belangrijkste werkritueel: neem regelmatig pauzes  tijdens uw werkdag. Ga tijdens die pauzes naar buiten, waar de natuur lonkt. Werken doet u best in een afgesloten ruimte waar uw privacy hebt en er stilte en kalmte heerst. Richt die werkplek goed in met een ergonomisch werkblad, een zit-stastoel en een comfortabele zetel. Laat voldoende natuurlijk licht binnen en werk met zicht op groen en blauw, twee rustgevende kleuren. Werk buiten zodra het kan, zodat u kan genieten van vitale natuurgeluiden zoals het gefluit van vogels. Laat ook regelmatig frisse lucht binnen, hou de vochtigheid in de gaten en zorg voor koeling tijdens warme dagen. Ook opwekkende en relaxerende geuren kunnen helpen.”

Vorig artikel
Volgend artikel