De hype rond blockchain is intussen zo groot dat je bijna gaat denken dat het de wereld zal redden. Zo’n vaart zal het niet lopen, wel zal de technologie ons helpen om fraude terug te dringen, efficiëntie te verhogen en kosten te verminderen. En niet alleen bij de banken.

Terug naar 8 maart 2018. Op die dag halen Delhaize en Colruyt alle vleesproducten afkomstig van slachthuis Veviba uit de rekken. Na een huiszoeking is immers gebleken dat meer dan de helft van de producten niet met de regels in orde is. Onder meer de invriesdata op de etiketten zouden niet correct zijn. Het vlees zou veel ouder zijn dan vermeld. Opvallend, de fraude kwam pas aan het licht nadat een Kosovaarse voedselinspectie ons land daarop wees. Het vlees met de vervalste etiketten is dus uit België kunnen vertrekken zonder dat er ook maar één haan naar kraaide.

Dat kan beter, weet Jean-Luc Verhelst, strategy consultant bij Monitor Deloitte en auteur van Bitcoin, the Blockchain and Beyond. “Via blockchain is het mogelijk om informatie te valideren en transacties tussen verschillende partijen te authentiseren. Omdat elke schakel bij elke handeling een digitaal identificatielabel toevoegt, is het moeilijker om te frauderen.” Met andere woorden: de weg van boerderij tot supermarkt kun je via blockchaintechnologie volledig transparant maken. Alle betrokkenen in de keten weten zo op elk moment waar een bepaald stuk vlees zich bevindt en welke weg het al heeft afgelegd. Onregelmatigheden komen meteen aan het licht.

Via blockchain wordt het zo goed als onmogelijk om te frauderen.

— Jean-Luc Verhelst, Monitor Deloitte

Blockchain kun je vergelijken met een database waarin alle gegevens van alle transacties uit een proces verzameld staan, met dat verschil dat er niet één centrale beheerder is, maar dat iedereen in de keten toekijkt. Iedereen in het – digitale – netwerk heeft een kopie van alle geregistreerde transacties (dus ‘blocks’). “Dat wil ook zeggen dat er niemand zomaar iets kan veranderen”, stelt Verhelst. “Je kunt geen blokje wegnemen of veranderen. De spelregels zitten op de blockchain vast. Smart contracts kunnen specifieke regels opstellen voor de voedingsketen.”

De cryptomunt Bitcoin is tot nu toe de meest bekende toepassing van blockchain, maar ook in niet-financiële omgevingen biedt de blockchain-werkwijze voordelen. Voor de logistiek bijvoorbeeld is dat zeker het geval. “Het is een sector waarin veel verschillende spelers met elkaar moeten samenwerken”, verduidelijkt Bart Preneel van de onderzoeksgroep Computerbeveiliging en Industriële Cryptografie aan de KU Leuven. “Bovendien is er tussen al die partijen onderling niet al te veel vertrouwen. Via blockchain is het mogelijk om toch een veilige context te creëren.”

Op initiatief van de start-up T-mining is de Haven van Antwerpen alvast met de eerste testen begonnen. T-mining ontwikkelde een toepassing om de verhandeling van containers veiliger te laten verlopen. Traditioneel krijgt elke nieuwe container in de haven een pincode mee. Die geeft de terminaluitbater mondeling, via mail of sms door aan de terminaluitbater die het op zijn beurt aan de transporteur bezorgt. T-mining heeft nu een meer waterdichte en op blockchain gebaseerde methode bedacht. Het recht om een container door te geven, heeft het op een blockchain-netwerk gezet, waardoor alleen de eigenaar van het recht de container kan oppikken. Codes onderscheppen of ongevraagd met containers aan de haal gaan, wordt zo onmogelijk.

Mogelijkheid tot verbetering is er verder ook in administratieve omgevingen. De job van notarissen zou er onder invloed van blockchain helemaal anders kunnen gaan uitzien. Een voorbeeld: wie in ons land een huis wil kopen, is op dit moment verplicht om de aankoopakte door een notaris te laten registreren. In de toekomst zou je die overdracht ook met blockchain en smart contracts kunnen afhandelen. Hetzelfde kun je zeggen over sommige taken van publieke administraties of boekhoudkantoren. “Te zien aan de vele vragen die wij hierover krijgen, lijkt dat besef stilaan door te dringen”, bevestigt Preneel. “De nieuwsgierigheid naar wat blockchain voor een organisatie kan betekenen, neemt toe. Organisaties lijken in te zien dat ze hun processen op een andere, digitale manier kunnen organiseren. Blockchain doet de ogen openen, zoveel is zeker.”

tekst Hermien Vanoost